«H δημογραφία είναι μοίρα», δήλωσε ο πατέρας της κοινωνιολογίας Αύγουστος Κομτέ. Στη χώρα μας, όπως και σε όλο τον αναπτυγμένο κόσμο, ο ρυθμός γεννητικότητας έχει προ πολλού πέσει κάτω από τα 2,1 παιδιά ανά οικογένεια. Αυτός είναι ο ρυθμός γεννητικότητας με τον οποίο αναπαράγεται -χωρίς να αυξάνεται- ένας πληθυσμός.
Οι μεταναστευτικές εισροές αποτελούν τη μόνη λύση για να αποφύγουμε μια καταστροφική συρρίκνωση και γήρανση του πληθυσμού. Δυστυχώς πολιτικές για την αύξηση του ρυθμού γεννητικότητας δεν έχουν φέρει σημαντικά αποτελέσματα οπουδήποτε υιοθετήθηκαν.
Αυτό δεν σημαίνει ότι πρέπει να ανοίξουμε τα σύνορά μας για να εισέρχεται στη χώρα μας οποιοσδήποτε θέλει -δεν πρέπει να είμαστε «ξέφραγο αμπέλι». Είμαστε υποχρεωμένοι να δεχόμαστε μόνο πρόσφυγες, δηλαδή άτομα που στις χώρες τους κινδυνεύουν από πολιτική βία ή διωγμούς και ζητούν άσυλο. Κατά τα άλλα, πρέπει να έχουμε μια σοφή πολιτική νόμιμων μεταναστευτικών εισροών, που να εξυπηρετεί τα εθνικά συμφέροντά μας.
Η εισροή μεγάλου αριθμού μεταναστών έχει δημιουργήσει στις κοινωνίες του αναπτυγμένου κόσμου ανασφάλεια όσον αφορά τη διαφύλαξη της εθνικής ταυτότητας. Αυτό οδήγησε στην ανάπτυξη πολιτικών δυνάμεων της λαϊκιστικής δεξιάς, που όμως, με τη στείρα αντίθεσή τους σε οποιεσδήποτε μεταναστευτικές εισροές, υπονομεύουν το μέλλον των χωρών τους.
Στόχος μιας σοφής μεταναστευτικής πολιτικής πρέπει να είναι να προωθεί τέτοιες κοινωνικές συνθήκες, ώστε να είναι πιο πιθανό να προκύπτουν μεικτοί γάμοι (χωρίς κανέναν εξαναγκασμό, εννοείται). Τα παιδιά μεικτών γάμων που μεγαλώνουν στη χώρα του ενός από τους γονείς ταυτίζονται κυρίως με αυτήν.
Μερικά παραδείγματα είναι ο Ουίνστον Τσόρτσιλ (μητέρα Αμερικανίδα), ο Νικολά Σαρκοζί (πατέρας Ούγγρος), ο Μπαράκ Ομπάμα (πατέρας Κενυάτης), τα παιδιά του Τραμπ από τον πρώτο και τον τρίτο γάμο του (μητέρες από Τσεχοσλοβακία και Σλοβενία), καθώς και ο Ανδρέας Παπανδρέου (μητέρα Πολωνή) και ο γιος του Γεώργιος (μητέρα Αμερικανίδα).
Πρέπει να ενθαρρύνουμε νόμιμες μεταναστευτικές εισροές όχι μόνο με γνώμονα τις ανάγκες της οικονομίας μας, αλλά και λαμβάνοντας υπόψη τη συμβατότητα των μεταναστών με την ελληνική κοινωνία, ώστε να είναι στατιστικά πιθανότερο να προκύψουν μεικτοί γάμοι.
Πριν σπεύσουμε πάντως να υποστηρίξουμε συλλήβδην φυλετικούς ή θρησκευτικούς αποκλεισμούς, ας έχουμε υπόψη το παράδειγμα των Νιγηριανών γονέων του Γιάννη Αντετοκούνμπο, που φρόντισαν ο ίδιος και τα αδέλφια του να βαπτιστούν Έλληνες ορθόδοξοι. Η επιλογή νόμιμων μεταναστευτικών εισροών δεν πρέπει να βασίζεται σε απλοϊκές ρατσιστικές αντιλήψεις, αλλά σε σοβαρή κοινωνιολογική μελέτη των μεικτών γάμων που έχουν συμβεί στη χώρα μας από τη δεκαετία του 1990, όταν ξεκίνησαν οι μεταναστευτικές εισροές σημαντικής κλίμακας.
Επιπλέον, πρέπει να υιοθετήσουμε πολιτικές που να προωθούν την ενσωμάτωση των νόμιμων μεταναστών στην κοινωνία μας, καθώς και την ανοδική κοινωνικοοικονομική κινητικότητά τους. Δεν θέλουμε να είναι εγκλωβισμένοι σε γκέτο, αποκομμένοι από την κοινωνία μας. Αντίθετα, πρέπει να τους παρέχουμε καλή ελληνική μόρφωση που να ανοίγει τον δρόμο στα παιδιά τους για πανεπιστημιακή εκπαίδευση.
Όντας πανεπιστημιακός σε τμήμα με υψηλές βάσεις, είμαι εξοικειωμένος με καλές περιπτώσεις ανοδικής κοινωνικοοικονομικής κινητικότητας παιδιών μεταναστών. Συνήθως μεταξύ των φοιτητών και φοιτητριών μου δεν διακρίνω τα παιδιά των μεταναστών παρά μονάχα όταν περνάω τους βαθμούς τους και βλέπω τα ονόματά τους. Στα μαθήματα δεν ξεχωρίζουν από τους συμφοιτητές τους. Είναι ενσωματωμένα στην κοινωνία μας σε υψηλό βαθμό.
Σε ένα διεθνές σεμινάριο του ΙΔΙΣ, είχαμε πάνελ με δύο φοιτήτριές μας που ήταν παιδιά μεταναστών, για να συζητήσουν για τις εμπειρίες τους. Όταν ένας Αμερικανός καθηγητής τις ρώτησε αν είχαν ποτέ σχέση με Έλληνα, η μία απάντησε ότι είχε σχέσεις μόνο με Έλληνες και η άλλη ότι ήταν αρραβωνιασμένη με Έλληνα. Ένας τέτοιος βαθμός ενσωμάτωσης στην ελληνική κοινωνία πρέπει να είναι ο σκοπός της μεταναστευτικής πολιτικής μας.
Εν κατακλείδι, η μόνη ρεαλιστική λύση στο δημογραφικό μας πρόβλημα, χωρίς να απειληθεί η εθνική μας ταυτότητα, είναι μια μεταναστευτική πολιτική που να κάνει πιθανούς τους μεικτούς γάμους. Πρέπει να ακολουθήσουμε αυτόν τον δρόμο. Ειδάλλως, σε λίγες δεκαετίες ενδέχεται να είμαστε 5 εκατομμύρια και να έχουμε απέναντί μας 100 εκατομμύρια Τούρκους.
*Ο Χαράλαμπος Παπασωτηρίου είναι Καθηγητής Διεθνών Σχέσεων και Στρατηγικής στο Πάντειο, Μέλος ΔΣ του ΙΔΙΣ