Καμπανάκια για οικονομία και Χ.Α.

Η Σοφοκλέους εξακολουθεί να αγνοεί τα αρνητικά δεδομένα στην οικονομία, όμως αυτό δεν είναι δυνατό να διαρκέσει επ’ άπειρον και η ώρα του... λογαριασμού θα είναι δύσκολη. Τίποτα δεν δικαιολογεί την τεράστια διαφορά ανάμεσα στο χαμηλό των 3.362 μονάδων και στο υψηλό των 4.330 μονάδων που είδαμε φέτος, γράφει ο Αντώνης Κεφαλάς.

Δημοσιεύθηκε: 1 Δεκεμβρίου 2006 - 15:34

του Αντώνη Κεφαλά

Τα στοιχεία του ισοζυγίου πληρωμών που μόλις δημοσίευσε η Τράπεζα της Ελλάδος δεν μας προβληματίζουν ως όφειλαν. Για μία ημέρα -άντε δύο- μερικά οικονομικά έντυπα μπορεί να ασχοληθούν με αυτά. Μετά ξεχνιούνται μέσα στον ορυμαγδό της σύγχρονης (βλέπε αστυνομικής και σκανδαλοθηρικής) επικαιρότητας. Δυστυχώς, όμως, η στιγμή που θα τα βρούμε μπροστά μας δεν απέχει πολύ χρονικά.

Στους πρώτους εννέα μήνες του 2006 και σε σύγκριση με την ίδια περίοδο του 2005 το έλλειμμα τρεχουσών συναλλαγών... διπλασιάστηκε: από 8,6 σε 16 δισ. ευρώ. Ως ποσοστό επί του ακαθάριστου εγχώριου προϊόντος (ΑΕΠ) έφτασε το 8,2%. Αν η τάση συνεχιστεί αμείωτη μέχρι το τέλος του χρόνου το έλλειμμα θα φτάσει στο 11% του ΑΕΠ.

Υποτίμηση δεν γίνεται, βέβαια. Το ευρώ καλά κρατεί και τα υψηλά για εμάς ελλείμματα είναι μικρά για τα μεγέθη των άλλων κρατών-μελών της Οικονομικής και Νομισματικής Ένωσης (ΟΝΕ) και χάνονται μέσα σ’ αυτά. Αλλά αυτό είναι το... κάλυμμα - και μάλιστα όχι μόνιμο. Τα καμπανάκια προειδοποίησης άρχισαν να χτυπάνε και γρήγορα θα φτάσουν στο ”κόκκινο”.

Στο ”κόκκινο” είναι τρία στοιχεία:

* Η πραγματική σταθμισμένη συναλλαγματική ισοτιμία, είτε με βάση τις σχετικές τιμές καταναλωτή, είτε με βάση το σχετικό κόστος εργασίας ανά μονάδα προϊόντος. Από το 2001 μέχρι σήμερα στην πρώτη περίπτωση η ισοτιμία έχει αυξηθεί σωρευτικά κατά 14,3% και στη δεύτερη κατά 34,3%. Η διεθνής ανταγωνιστικότητα της χώρας δηλαδή μειώνεται διαρκώς. Εξάλλου, η μεγάλη αύξηση του ελλείμματος ακριβώς αυτό αντανακλά. Και αυτά τα μεγέθη βλέπουν και κρίνουν οι ξένοι επενδυτές και δανειστές.

* Η ανεργία, που συνδυάζεται με το κλείσιμο ή τη μετεγκατάσταση επιχειρήσεων καθώς και με την προσπάθεια να μειωθεί το δημοσιονομικό έλλειμμα. Εφόσον αγοράζουμε ολοένα και περισσότερα αγαθά και υπηρεσίες από το εξωτερικό και εφόσον οι ξένοι αγοράζουν ολοένα και λιγότερα από τα δικά μας -πάντα σχετικά- τότε το έλλειμμα θα αντικατοπτρίζει αυτό το γεγονός και η ανεργία θα είναι η εκδήλωσή του στην πραγματική οικονομία - στην καθημερινότητα της αγοράς.

* Το άνοιγμα ανάμεσα στα επιτόκια των ελληνικών ομολόγων και του ομολόγου αναφοράς που κατά κανόνα είναι το γερμανικό. Με την καμπύλη απόδοσης στις αγορές χρήματος και ομολόγων να γίνεται ολοένα και πιο επίπεδη και να μετατοπίζεται προς τα επάνω, η εμμονή του πληθωρισμού στην Ελλάδα, σε συνδυασμό με τη συναλλαγματική ισοτιμία, σαφέστατα προβληματίζει τους ξένους επενδυτές. Συγκεκριμένα, από το τέλος του 2005 μέχρι σήμερα η διαφορά αυτή έχει αυξηθεί κατά περίπου 50%. Το απόλυτο μέγεθος είναι μικρό: από 0,2 σε 0,3 ποσοστιαίες μονάδες. Μετρά, όμως, ως κόστος δανεισμού για τα μεγέθη της Ελλάδος και, το χειρότερο, υποδηλώνει μια τάση που δεν είναι θετική.

Με τον Γενικό Δείκτη του χρηματιστηρίου να περνά τις 4.300 μονάδες, πολλοί έχουν στήσει γλέντι. Βασίζονται τόσο στον τρέχοντα... δυναμισμό που δείχνει το Χ.Α., όσο και στο παρελθόν: οι δύο τελευταίοι μήνες του χρόνου είναι συνήθως πάρτι για τις μετοχές.

Όσοι γνωρίζουν, όμως, είναι επιφυλακτικοί. Όχι μόνο στην Ελλάδα, αλλά και έξω. Τώρα θεωρείται πως είναι η εποχή των ”ταύρων”. Αλλά φέτος έκαναν την εμφάνισή τους και οι ”αρκούδες”. Η Mary Ann Bartels της Merrill Lynch θεωρεί ότι το πάρτι του Νοεμβρίου - Δεκεμβρίου έγινε ουσιαστικά τον Σεπτέμβριο - Οκτώβριο και ότι οι αγορές πάνε ίσως για μια διόρθωση της τάξης του 8% - 10%.

Αν συμβεί αυτό η Ελλάδα δεν θα μείνει αλώβητη. Το υπόβαθρο πάνω στο οποίο κινείται το Χ.Α. δεν είναι και τόσο στέρεο. Διότι τίποτα δεν δικαιολογεί την τεράστια διαφορά ανάμεσα στο χαμηλό των 3.362 μονάδων και στο υψηλό των 4.330 μονάδων που είδαμε φέτος. Πολύ απλά ή το ένα μέγεθος είναι σωστό ή το άλλο. Όχι και τα δύο - διότι κανένα πραγματικό γεγονός και καμία εξέλιξη δεν μπορεί να εξηγήσει αυτή τη διαφορά.

Ερμηνείες μπορεί να δίνονται και να ισχύουν - αλλά είναι ερμηνείες που αφορούν στην ψυχολογία του επενδυτή, στις εντυπώσεις και στις προσδοκίες. Δεν είναι ερμηνείες που στηρίζονται στην πραγματικότητα της αγοράς και της οικονομίας. Και η ψυχολογία είναι κατά κανόνα κακός σύμβουλος.

Αυτό και μόνο δείχνει πόσο ευμετάβλητο είναι το κλίμα και πόσο επικίνδυνο -ιδιαίτερα για τους μικρούς και μεσαίους επενδυτές. Το παιχνίδι είναι πλέον στα χέρια των ”μεγάλων” - αυτών που ξέρουν και ταυτόχρονα επηρεάζουν. Και αυτοί λαμβάνουν υπόψη όλους τους παράγοντες για να αποφασίσουν. Στο πλαίσιο αυτό οι μακροοικονομικές εξελίξεις δίνουν αντίθετα σήματα.

Από τη μια μεριά, ο ρυθμός ανάπτυξης διατηρείται υψηλός, το δημοσιονομικό έλλειμμα είναι περίπου υπό έλεγχο και ο πληθωρισμός τουλάχιστον δεν αυξάνεται. Από την άλλη, το έλλειμμα τρεχουσών συναλλαγών εκτινάσσεται στα ύψη - με ό,τι αυτό σημαίνει για τη διεθνή ανταγωνιστικότητα, επομένως και για τα κέρδη των επιχειρήσεων. Για τον λόγο αυτό, ίσως, το χρηματιστηριακό πάρτι έχει επικεντρωθεί σε ορισμένους τομείς και εταιρείες - ενώ πολλές άλλες φυτοζωούν και κλάδοι εκτός χρηματιστηρίου κυριολεκτικά κλείνουν.

Ο μεγάλος φόβος για την οικονομία είναι πως δεν θα καταφέρει να συντηρήσει τον ρυθμό αύξησης του ΑΕΠ και οι αισιόδοξες προβλέψεις ξένων και Ελλήνων οικονομολόγων θα αποδειχθούν λαθεμένες. Προς το παρόν, και σε όλη τη διάρκεια από το 1990 και μετά, ο εξωτερικός τομέας συνεισφέρει αρνητικά στην ανάπτυξη. Η απώλεια ανταγωνιστικότητας θα έχει επιπτώσεις - ας μη νομίζει κανείς πως θα περάσει... απαρατήρητη. Η επίπτωσή της απλώς καθυστερεί να εμφανιστεί, διότι φαίνεται άμεσα μόνο μέσω της μείωσης της ζήτησης και στη συνέχεια στη μείωση της απασχόλησης.

Παράλληλα, ορισμένες τάσεις κάθε άλλο παρά ενθαρρυντικές είναι. Αν δεχτούμε ότι το έλλειμμα τρεχουσών συναλλαγών θα φτάσει φέτος στο 11% του ΑΕΠ και το έλλειμμα της γενικής κυβέρνησης στο 2,6%, τότε η καθαρή αποταμίευση του ιδιωτικού τομέα θα πρέπει να είναι της τάξης του 8,4%. Αλλά με αυτό το επίπεδο δεν μπορεί να υποστηριχτεί ο ρυθμός ανάπτυξης χωρίς σημαντικές εισροές ξένων κεφαλαίων - που δεν ξέρουμε αν θα συνεχιστούν.

Η μορφή τους, εξάλλου, είναι για εξαγορές ελληνικών επιχειρήσεων και τίτλων - δεν είναι άμεσες παραγωγικές επενδύσεις. Αυτό σημαίνει ότι η εκροή κεφαλαίων για τόκους, μερίσματα και κέρδη θα συνεχίσει να αυξάνεται στο μέλλον. Ήδη, φέτος, το κονδύλι αυτό αυξήθηκε κατά 20% - στα 7,9 δισ. ευρώ.

(αναδημοσίευση από το φύλλο 453 της εφημερίδας ”ΜΕΤΟΧΟΣ & ΕΠΕΝΔΥΣΕΙΣ”, 24-28/11/2006)

Oι απόψεις που διατυπώνονται σε ενυπόγραφο άρθρο γνώμης ανήκουν στον συγγραφέα και δεν αντιπροσωπεύουν αναγκαστικά, μερικώς ή στο σύνολο, απόψεις του Euro2day.gr.