Αγορά για ”ολίγους και εκλεκτούς”;

Στη δημιουργία μίας αγοράς για ”ολίγους και εκλεκτούς”, που θα επιφέρει το θάνατο του χρηματιστηριακού θεσμού, συντείνει σειρά διατάξεων του νομοσχεδίου για την Κεφαλαιαγορά, επισημαίνει ο Κ. Βέργος, πρόεδρος της Ένωσης των Αναλυτών. Κριτική και προτάσεις στις διατάξεις για τη διαγραφή των εταιριών, τις κεφαλαιακές απαιτήσεις των ΕΕΧ, τις πρώην ΕΛΔΕ και την κοινότητα των πιστοποιημένων στελεχών.

Δημοσιεύθηκε: 20 Μαΐου 2005 - 10:03

του Κωνσταντίνου Βέργου *

”Με τις καλύτερες προθέσεις μπορεί να γίνουν τα χειρότερα πράγματα”. Αυτή η φράση ίσως μετουσιώνει σε μεγάλο βαθμό το αποτέλεσμα της φιλότιμης προσπάθειας της πολιτείας να εκσυγχρονίσει το υπάρχον νομικό πλαίσιο στον χώρο της κεφαλαιαγοράς. **

* Κριτική

Ξεκινώντας από το Άρθρο 1 του νομοσχεδίου ”Περί εισαγωγής κινητών αξιών”, φαίνεται ότι ο ορισμός των κινητών αξιών καθορίζεται με άλλον τρόπο από εκείνον που προβλέπεται στην κοινοτική νομοθεσία, όπως, για παράδειγμα, ορίζεται στην οδηγία 2004/39 της Ευρωπαϊκής Ένωσης.

Ενδεχομένως αυτή η διαφοροποίηση να αποτελεί μία ενδιαφέρουσα πρωτοτυπία, όμως μάλλον αφαιρεί τόσο τη δυνατότητα συμβατότητας της ελληνικής με την κοινοτική νομοθεσία, που είναι η φιλοδοξία των νομοθετών, όσο και την επεκτασιμότητα και μακροβιότητα του νόμου.

Εν ολίγοις, ενδεχομένως σε λίγους μήνες να χρειαζόμαστε άλλους νόμους, αποφάσεις κ.λπ. για να καθοριστούν εκείνα που η πολιτεία ”ξέχασε” να περιλάβει τώρα.

Το Άρθρο 17 ορίζει ότι η Επιτροπή Κεφαλαιαγοράς μπορεί να αποφασίζει τη διαγραφή κινητής αξίας αυτεπαγγέλτως όταν πιστεύει ότι υπάρχουν ειδικές συνθήκες.

Στις συνθήκες που επιβάλλουν διαγραφή ”ενδεικτικά” αναφέρεται το χαμηλό ύψος πραγματοποιούμενων συναλλαγών επί της μετοχής και η διατήρηση της τιμής της μετοχής σε χαμηλά επίπεδα για μεγάλο χρονικό διάστημα. Η ασάφεια των όρων που αναγράφονται (τι σημαίνει χαμηλό ύψος συναλλαγών και τι σημαίνει χαμηλα επίπεδα της τιμής;) ενισχύει τους φόβους παραγόντων της αγοράς ότι προωθείται ”πογκρόμ” εναντίον των μικρής κεφαλαιοποίησης εισηγμένων εταιριών.

Η πολιτεία δίνει την εντύπωση ότι υιοθετεί την πρακτική εκείνων των ”επαγγελματιών ταξί” που με κατεβασμένη τη ”σημαία” επιλέγουν πελάτες. Είναι όμως στόχος της ένα χρηματιστήριο 50-100 μετοχών και η έξοδος των υπόλοιπων εισηγμένων;

Ο νόμος επίσης αυξάνει τον πήχη κεφαλαιακών απαιτήσεων για τις ΑΕΕΧ σε 10 εκατομμύρια ευρώ, σε μία εποχή που διακρίνεται από χαμηλότερες αποτιμήσεις τίτλων. Μήπως και εδώ επιβεβαιώνονται οι καχύποπτοι που ομιλούν για επιβολή αναγκαστικής ”εξόδου” ΑΕΕΧ από το Χ.Α. βάσει της λογικής ”ολίγοι και καλοί”; Γιατί 10 εκατομμύρια ευρώ και όχι τα όρια που υπήρχαν; Μήπως υπάρχει κάποια ”κρυμμένη αρμονία” στο ποσό αυτό που η αγορά δυσκολεύεται να συλλάβει;

Από την άλλη πλευρά, το Άρθρο 42 ορίζει ότι οι ΑΕΕΔ (πρώην ΕΛΔΕ) δεν επιτρέπεται να έχουν κεφάλαια κάτω των 100 χιλιάδων ευρώ, δηλαδή ποσό μικρότερο παλαιότερης νομοθεσίας, αλλά πάντως διπλάσιο εκείνου που απαιτείται από τις κοινοτικές οδηγίες.

Λίγο αργότερα αναγράφεται ότι εάν οι ΑΕΕΔ παραβιάσουν τις διατάξεις της νομοθεσίας, η Ε.Κ. μπορεί να τους επιβάλει πρόστιμο ύψους μέχρι... 100 χιλιάδες ευρώ, εν ολίγοις μέχρι και να τις... ”εξαφανίσει” κεφαλαιακά, χωρίς να ορίζει τι επακριβώς αφορά το ακριβό αυτό πρόστιμο.

Αφορά στην κατάχρηση χρημάτων ή μήπως απλώς σε μία καθυστέρηση προσκόμισης ενός δευτερεύοντος εγγράφου; Μπορεί αυτή η ασάφεια να κρέμεται σαν δαμόκλεια σπάθη πάνω από το κεφάλι των ΑΕΕΔ και ένας ζωτικός επιχειρηματικός χώρος του χρηματιστηρίου να είναι υπό τη λογική εξαφάνισης χωρίς να γνωρίζει τον λόγο; Λίγο παρακάτω, στο ίδιο άρθρο, αναφέρεται ότι οι ΑΕΕΔ (ΕΛΔΕ) πρέπει να καταθέσουν πίνακα με το... υφιστάμενο πελατολόγιό τους!

Αυτή η διάταξη είναι τουλάχιστον περίεργη. Γιατί, άραγε, οι ΕΛΔΕ να καταθέσουν το πελατολόγιό τους; Μήπως η πολιτεία αποφάσισε να γίνει νέος ”Σέρλοκ Χόλμς” ή μήπως τώρα θα επιλέγει και το είδος των επενδυτών για να χορηγεί άδειες; Είναι σαν το υπουργείο Ανάπτυξης να απαγορεύει σε μία εισηγμένη να λειτουργεί διότι οι πελάτες της δεν αρέσουν στους υπάλληλους του υπουργείου. Σε ποιο κράτος και σε ποια εποχή αυτό θα μπορούσε να γίνει αποδεκτό;

Ας περάσουμε τώρα στην εξέταση θεμάτων που αφορούν στη στελέχωση των εταιριών με κατάλληλου επιπέδου επαγγελματίες. Στο νομοσχέδιο σωστά καθορίζεται διαδικασία πιστοποίησης για στελέχη εταιριών πλην ΕΠΕΥ.

Υπάλληλοι και στελέχη πιστωτικών ιδρυμάτων που λειτουργούν και ως ΕΠΕΥ, ΑΕΕΔ (πρώην ΕΛΔΕ δηλαδή), ΑΕΔΑΚ και ΑΕΕΧ οφείλουν να διαθέτουν σχετικό πιστοποιητικό επαγγελματικής επάρκειας, ύστερα από απόφαση της Επιτροπής Κεφαλαιαγοράς, που εκδίδεται με σύμφωνη γνώμη της Τραπέζης της Ελλάδος.

Τίποτα όμως δεν αναφέρεται σχετικά με τα μέτρα που θα ληφθούν για να εφαρμοστεί ο υπάρχων νόμος γιά τις πιστοποιήσεις, ενώ επίσης ορίζεται αόριστα ότι ”υπάλληλοι με 3 έτη προϋπηρεσίας εξαιρούνται από τη διαδικασία πιστοποιήσεων”.

Δηλαδή, ένας απόφοιτος δημοτικού ΑΕΔΑΚ ή τράπεζας με 3ετή προϋπηρεσία στον τομέα επενδυτικών συμβουλών χρίζεται μέσα σε μία νύχτα ”πιστοποιημένος επενδυτικός σύμβουλος” άνευ εξετάσεων, ενώ ο αντίστοιχος υπάλληλος ΑΧΕΠΕΥ θα έπρεπε να έχει πτυχίο πανεπιστημίου και να έχει δώσει εξετάσεις γιά να διαθέτει την ίδια πιστοποίηση; Αυτή είναι η αντίληψη περί ”ίσης μεταχείρισης” εταιριών του ίδιου χώρου ή μήπως αυτή είναι η αντίληψη περί αναβαθμισμένων πιστοποιημένων ”στελεχών”;

Εάν, όμως, η 3ετής προϋπηρεσία αρκεί γιά να εξαιρεθεί κάποιος από πιστοποιήσεις, τότε γιατί ορίζεται (στο Άρθρο 50) ότι η πιστοποίηση όχι μόνο των υπαλλήλων των εταιριών αυτών αλλά και των ΑΧΕΠΕΥ έχει διάρκεια λήξης; Όλοι πρέπει να δίνουν ξανά και ξανά εξετάσεις σαν κάποιο είδος δυστυχισμένων άσχετων;

Εξετάζοντας το σχέδιο απόφασης της Ε.Κ. περί ”αναλύσεων” παρατηρούμε ότι (στο Άρθρο 3) η Επιτροπή Κεφαλαιαγοράς συγχέει τον παραγωγό αναλύσεων (αναλυτή) και τον διανομέα (δημοσιογράφο ή επενδυτικό σύμβουλο), μεταφέροντας ”ξερά” διατάξεις, χωρίς απαραίτητες προσαρμογές και προσθήκες.

Μπορεί να μην αναφέρεται στην ανάλυση το όνομα του αναλυτή, το είδος της πιστοποίησης που διαθέτει και του επαγγελματικού φορέα; Δεν πρέπει να υπάρχει υποχρέωση γιά τα προσόντα αυτά; Σε τι είδους αναλύσεις αναφερόμαστε; Tι είδους αγορά θέλει η κυβέρνηση τελικά; Πρόκειται γιά αγορά αναβαθμισμένων επαγγελματιών ή απλώς για μια ”ψευδεπίγραφη αγορά” με αστοιχείωτους επαγγελματίες και ολίγον πασάλειμμα κοινοτικής νομοθεσίας;

* Προτάσεις

Σε ό,τι αφορά ειδικότερα τους αναλυτές, η κυβέρνηση θα έπρεπε να αναβαθμίσει αυτό τον επαγγελματικό χώρο, ακολουθώντας την κοινοτική νομοθεσία και πρακτική και αναγνωρίζοντας τους αναλυτές ως ”αυτοδιαχειριζόμενο σώμα” (Self-Regulated Body), ώστε να εναρμονιστούν τα standards ανάλυσης και ο επαγγελματισμός με το σύγχρονο μοντέλο που εξάλλου ισχύει και σε άλλους ομοιόμορφους επαγγελματικούς κλάδους, όπως στους μηχανικούς, τους γιατρούς και τους δικηγόρους.

Σε ό,τι αφορά τη νομοθεσία περί αναλύσεων, η Έλληνική Ένωση Πιστοποιημένων Αναλυτών (ΕΕΠΑΜΑ) προτείνει απαραίτητα να περιλαμβάνει τα ακόλουθα:

1. Εφόσον το φυσικό πρόσωπο που εκπόνησε την ανάλυση ταυτίζεται με εκείνο που ενέκρινε την τελική της μορφή, πρέπει το φυσικό αυτό πρόσωπο να αποτελεί πιστοποιημένο αναλυτή.

2. Σε περίπτωση που το φυσικό πρόσωπο που εκπόνησε την ανάλυση δεν ταυτίζεται με εκείνο που ενέκρινε την τελική της μορφή, πρέπει το φυσικό πρόσωπο που ενέκρινε την ανάλυση να αποτελεί πιστοποιημένο αναλυτή.

3. Κάθε ανάλυση περιλαμβάνει σαφή γνωστοποίηση σε ευδιάκριτο σημείο:

i. Το όνομα και την επαγγελματική ιδιότητα του φυσικού προσώπου που προετοίμασε την ανάλυση,

ii. το όνομα και την επαγγελματική ιδιότητα του φυσικού προσώπου που ενέκρινε την ανάλυση,

iii. σε συντομογραφία το όνομα του σχετικού επαγγελματικού φορέα πιστοποιημένων αναλυτών στον οποίο ανήκει το φυσικό πρόσωπο που ενέκρινε την ανάλυση και ο αριθμός μητρώου του στον φορέα αυτό,

iv. το όνομα του νομικού προσώπου που ευθύνεται για την εκπόνησή της.

4. Οι πιστοποιημένοι αναλυτές που εγκρίνουν την τελική μορφή αναλύσεων υπόκεινται σε μηχανισμούς αυτορύθμισης του επαγγελματικού φορέα πιστοποιημένων αναλυτών, του οποίου αποτελούν εγγεγραμμένα μέλη.

* Συμπέρασμα

Θα ήταν υπερβολή να πούμε ότι οι νομοθέτες είχαν κακή πρόθεση, αλλά εκείνο που εδώ εξετάζουμε δεν είναι η πρόθεση, αλλά το αποτέλεσμα των σχεδιαζόμενων ρυθμίσεων.

Συνολικά, οι νέες ρυθμίσεις περί πιστοποιήσεων επαγγελματιών (Άρθρο 50 στο νομοσχέδιο) και αναλύσεων (σχέδιο απόφασης γιά αναλύσεις) διαπιστώνουμε ότι είναι πολλαπλά βλαπτικές γιά τον χρηματιστηριακό θεσμό.

Αυτό συμβαίνει διότι αλλού υποβαθμίζουν το υπάρχον καθεστώς (”νέες πιστοποιήσεις” χωρίς εξετάσεις και χωρίς προϋποθέσεις και υποβάθμιση υπαρχουσών πιστοποιήσεων, μη εφαρμογή καθεστώτος ελέγχου) και αλλού θέτουν νέες προϋποθέσεις άνευ λογικής (συνεχείς εξετάσεις των ήδη εξετασθέντων)!

Το μόνο βέβαιο είναι ότι σε πολλά σημεία, δυστυχώς, η κυβέρνηση θα βρει το σύνολο των επαγγελματιών εναντίον της, και δικαίως. Για παράδειγμα, καθώς το σύνολο των 2.000 πιστοποιημένων επαγγελματιών ΑΧΕΠΕΥ κινδυνεύει να σύρεται σε εξετάσεις εφ’ όρου ζωής, όπως ορίζει το Άρθρο 50, εκείνο που αναμένεται είναι η κυβέρνηση να ”εισπράξει” τα συγχαρητήριά του υπό τη μορφή συλλογικών και ατομικών προσφυγών διότι ανατρέπεται δυσμενώς το υπάρχον καθεστώς.

Ήδη η Ένωση Πιστοποιημένων Αναλυτών, άλλοι φορείς του χρηματιστηρίου, αλλά και επαγγελματίες των υπόλοιπων κλάδων εξετάζουν αυτό το ενδεχόμενο, καθώς υποχρεώνονται πλέον με τον νέο νόμο καθιερωμένοι επεγγελματίες να δίνουν ξανά και ξανά εξετάσεις ως ένα νέο είδος αστοιχείωτων και δυστυχισμένων ”αποφοίτων νηπιαγωγείου”.

Σε ό,τι αφορά τον χειρισμό των υπόλοιπων φορέων της αγοράς (εισηγμένες εταιρίες, ΕΛΔΕ, ΑΧΕΠΕΥ, μικρομέτοχοι που επενδύουν σε ΕΛΔΕ κ.λπ.), φοβούμαστε ότι οι διατάξεις του νομοσχεδίου που αναφέραμε έχουν μία κοινή συνισταμένη: τη δημιουργία μίας αγοράς για ”ολίγους και εκλεκτούς” και συνακόλουθα το θάνατο του χρηματιστηριακού θεσμού. Εάν αυτό είναι το όραμα της πολιτείας, έχει καλώς, ας διατηρήσει τις επίμαχες διατάξεις.

Εάν όμως η κυβέρνηση έχει αγάπη προς τον χρηματιστηριακό θεσμό και διαθέτει εκείνη την λάμψη και τη θέληση που θελήσαμε να πιστέψουμε ότι διαθέτει, πρέπει να αλλάξει τις επίμαχες διατάξεις άμεσα

* Πρόεδρος της Ελληνικής Ένωσης Πιστοποιημένων Αναλυτών Μετοχών και της Αγοράς (ΕΕΠΑΜΑ).

** Το παρόν άρθρο εκφράζει προσωπικές απόψεις.

Oι απόψεις που διατυπώνονται σε ενυπόγραφο άρθρο γνώμης ανήκουν στον συγγραφέα και δεν αντιπροσωπεύουν αναγκαστικά, μερικώς ή στο σύνολο, απόψεις του Euro2day.gr.