Το Εθνικό Σύστημα Υγείας ιδρύθηκε το 1983, με στόχο την καθολική και ισότιμη πρόσβαση όλων των πολιτών, την αποκέντρωση των υπηρεσιών, την ανάπτυξη της Πρωτοβάθμιας Φροντίδας και την παροχή δωρεάν υπηρεσιών. Έπειτα από 43 έτη λειτουργίας, ο στόχος δεν έχει επιτευχθεί. Η αποκέντρωση των υπηρεσιών και η ανάπτυξη Πρωτοβάθμιας Φροντίδας εξακολουθούν να είναι ζητούμενα, ενώ η παροχή δωρεάν υπηρεσιών αποτελεί μία άκρως αμφισβητούμενη πτυχή.
Με τις ιδρυτικές του αρχές σε εκκρεμότητα, το σύστημα καλείται να ανταπεξέλθει σε μία νέα πρόκληση: τη βιωσιμότητα. Η οικονομική κρίση, η πανδημία, η γήρανση του πληθυσμού και το αυξανόμενο κόστος της καινοτομίας, αυξάνουν διαρκώς το κόστος λειτουργίας του, με τους διαθέσιμους πόρους να μην επαρκούν. Νέα φάρμακα, θεραπείες και διαγνωστικές εξετάσεις φτάνουν την αποτελεσματικότητα στα ύψη, αδειάζοντας παράλληλα το ταμείο και βάζοντας προκλήσεις που δεν υπήρχαν στο παρελθόν.
Η καινοτομία απειλεί τη βιωσιμότητα. Η αγορά πιέζει για περισσότερους πόρους και η κυβέρνηση παρακολουθεί -σε έναν βαθμό- με τεχνικές Μνημονίων (clawback) το θέμα που απασχολεί σοβαρά το σύνολο των προηγμένων υγειονομικά χωρών. Θετικό είναι ότι προχωρεί, παράλληλα, σε ψηφιακές λύσεις, οι οποίες επιτρέπουν καλύτερη πρόσβαση σε υπηρεσίες, καλύτερη παρακολούθηση των ασθενών και πιο αποτελεσματική διαχείριση των διαθέσιμων πόρων.
Η Υγεία είναι ένας από τους σημαντικότερους πυλώνες της κοινωνικής ευημερίας και της ανθρώπινης ανάπτυξης. Οι προκλήσεις που αντιμετωπίζουν τα συστήματα παγκοσμίως έχουν αναδείξει την ανάγκη για μεγαλύτερη αντοχή και προσαρμοστικότητα, αλλά και για αξιοποίηση της καινοτομίας ως βασικού εργαλείου αντιμετώπισης των σύγχρονων προβλημάτων.
Ο τομέας θα συνεχίσει να βρίσκεται στο επίκεντρο των δημόσιων πολιτικών. Η πρόκληση είναι σαφής: να δημιουργηθούν συστήματα ικανά να αντέχουν σε κρίσεις και ταυτόχρονα να αξιοποιούν τις δυνατότητες της καινοτομίας προς όφελος όλων των πολιτών. Η αντοχή και η καινοτομία δεν αποτελούν δύο ξεχωριστές έννοιες, αλλά δύο αλληλένδετες προϋποθέσεις για μια υγιέστερη, ασφαλέστερη και πιο βιώσιμη κοινωνία.
Το νέο στοίχημα είναι ότι η πρόοδος δεν πρέπει να περιορίζεται μόνο στην τεχνολογία. Η καινοτομία οφείλει να συνοδεύεται από πολιτικές που ενισχύουν την πρόληψη, την ισότιμη πρόσβαση στις υπηρεσίες υγειονομικής φροντίδας και τη συνεχή εκπαίδευση των επαγγελματιών του κλάδου. Ένα σύγχρονο και ανθεκτικό σύστημα Υγείας χρειάζεται επενδύσεις, στρατηγικό σχεδιασμό και συνεργασία μεταξύ κράτους, επιστημονικής κοινότητας και κοινωνίας.
*O κ. Δημήτρης Καραγιώργος είναι διευθυντής σύνταξης στο Iatronet.gr