Συνέντευξη στη Δέσποινα Καραγιαννοπούλου
Από την πανδημία και τον πόλεμο στην Ουκρανία έως τη σύρραξη στη Μέση Ανατολή, ο κλάδος της Υγείας δοκιμάζεται διαρκώς. Ο Γρηγόρης Καρέλος, πρόεδρος του Συνδέσμου Εταιρειών Φαρμάκων Ευρείας Χρήσης (ΕΦΕΧ), αναδεικνύει τη σημασία των ισχυρών εφοδιαστικών αλυσίδων, που αποτελούν πλέον κρίσιμους πυλώνες για τη βιωσιμότητα των συστημάτων Υγείας.
Κορωνοϊός, πόλεμος στην Ουκρανία και τώρα πόλεμος στη Μέση Ανατολή. Όλη η υφήλιος είναι σε αναβρασμό και η Υγεία στη δίνη των εξελίξεων. Τι χρειάζεται τελικά μια επιχείρηση για να αντέξει όλες αυτές τις κρίσεις;
Μια επιχείρηση προκειμένου να αντέξει διαδοχικές κρίσεις -πανδημίες, γεωπολιτικές εντάσεις, ύφεση και έντονη μεταβλητότητα-, χρειάζεται πάνω απ’ όλα ανθεκτικότητα, γρήγορη προσαρμογή και σταθερό προσανατολισμό στην αξία που παράγει για την κοινωνία.
Σε περιβάλλον αυξημένου κόστους και γεωπολιτικής αβεβαιότητας, μείζονα ζητούμενα είναι η θωράκιση της βιωσιμότητας με ευέλικτες λειτουργίες, η συγκράτηση ρίσκου, οι αξιόπιστες αλυσίδες εφοδιασμού και η σταθερή επένδυση στο ανθρώπινο κεφάλαιο.
Στον χώρο της Υγείας, η ανθεκτικότητα αποκτά και κοινωνική διάσταση, γιατί η πρόσβαση των πολιτών σε ασφαλή προϊόντα δεν μπορεί να θεωρείται δεδομένη. Ειδικά η φαρμακοβιομηχανία λειτουργεί ως στρατηγικός πυλώνας: στηρίζει τη δημόσια Υγεία, δημιουργεί θέσεις εργασίας υψηλής εξειδίκευσης, ενισχύει την παραγωγή και τις εξαγωγές, άρα και τη συνολική οικονομική ανθεκτικότητα της χώρας.
Για τον κλάδο της αυτοφροντίδας, η απάντηση δεν είναι μόνο επιχειρησιακή αλλά και θεσμική. Χρειαζόμαστε σταθερό ρυθμιστικό περιβάλλον, ενίσχυση της ευρωπαϊκής παραγωγικής βάσης και πολιτικές που επιτρέπουν στους πολίτες να διαχειρίζονται υπεύθυνα ήπια προβλήματα υγείας, με τη συμβουλή του φαρμακοποιού.
Η αυτοφροντίδα δεν είναι περιφερειακό κομμάτι του συστήματος Υγείας. Είναι μέρος της ανθεκτικότητάς του. Η πρόσβαση σε μη συνταγογραφούμενα φάρμακα μέσω κατάλληλων switch διαδικασιών μπορεί να βοηθήσει ουσιαστικά τόσο τον πολίτη όσο και τα συστήματα Υγείας.
Ποια είναι τα κυριότερα μαθήματα που έχουν πάρει οι φαρμακοβιομηχανίες από τις κρίσεις;
Το σημαντικότερο μάθημα είναι ότι η Υγεία αποτελεί στρατηγικό πυλώνα για κάθε χώρα και για την ίδια την Ευρώπη. Οι κρίσεις έδειξαν ότι η φαρμακοβιομηχανία δεν είναι απλώς ένας παραγωγικός κλάδος αλλά κρίσιμη υποδομή δημόσιας Υγείας.
Η Ευρώπη αναγνωρίζει πλέον περισσότερο την ανάγκη ενίσχυσης της στρατηγικής αυτονομίας της, όπως φαίνεται και μέσα από πρωτοβουλίες όπως το Critical Medicines Act. Ωστόσο, η ανταγωνιστικότητα της ευρωπαϊκής βιομηχανίας δεν ήταν ποτέ δεδομένη. Αν η Ευρώπη θέλει να διατηρήσει παραγωγή, επενδύσεις και καινοτομία, τότε οι θεσμοί πρέπει να αντιμετωπίζουν τη βιομηχανία ως στρατηγικό εταίρο και όχι μόνο ως έναν τομέα προς ρύθμιση.
Παρότι η κύρια εστίαση των συστημάτων Υγείας αφορά δικαιολογημένα τα νοσοκομεία και τα συνταγογραφούμενα φάρμακα, η Ευρώπη αρχίζει πλέον να αντιλαμβάνεται περισσότερο τη δυναμική της αυτοφροντίδας. Σύμφωνα με στοιχεία της Association of the European Self-Care Industry, περίπου 1,2 δισεκατομμύρια περιστατικά ήπιων παθήσεων αντιμετωπίζονται κάθε χρόνο στην Ευρώπη μέσω self-care, δημιουργώντας εξοικονόμηση άνω των 36 δισ. ευρώ ετησίως. Χωρίς την αυτοφροντίδα, η Ευρώπη θα χρειαζόταν περίπου 120.000 επιπλέον ιατρούς πρωτοβάθμιας φροντίδας.
Σημαντικό ρόλο μπορούν να διαδραματίσουν και οι διαδικασίες Rx-to-OTC switch, όταν βασίζονται σε επιστημονικά δεδομένα και σαφές ρυθμιστικό πλαίσιο. Ταυτόχρονα, και η ίδια η βιομηχανία χρειάζεται να δει πιο στρατηγικά την αξία της αυτοφροντίδας και της πρόληψης ως μέρος της βιωσιμότητας των συστημάτων Υγείας.
Εστιάζοντας στον πόλεμο της Μ. Ανατολής, πού εντοπίζετε τις σημαντικότερες επιπτώσεις για τον κλάδο της φαρμακοβιομηχανίας και πώς αυτές αναμένεται να επηρεάσουν τους ασθενείς;
Οι επιπτώσεις εντοπίζονται κυρίως στα logistics, στο κόστος ενέργειας και πρώτων υλών και στη γενικότερη αβεβαιότητα των εφοδιαστικών αλυσίδων. Ακόμη και όταν μια κρίση αποκλιμακώνεται, η αγορά δεν επανέρχεται άμεσα στην κανονικότητα.
Για τον πολίτη, αυτό μπορεί να σημαίνει καθυστερήσεις ή δυσκολότερη πρόσβαση σε προϊόντα Υγείας. Γι’ αυτό είναι σημαντικό τα συστήματα Υγείας να αξιοποιούν περισσότερο την αυτοφροντίδα. Όταν ένας πολίτης μπορεί, με τη συμβουλή του φαρμακοποιού, να αντιμετωπίσει έγκαιρα ένα ήπιο πρόβλημα υγείας, αποφεύγεται περιττή πίεση σε γιατρούς και νοσοκομεία.
Αξίζει επίσης να σημειωθεί ότι κατά τη διάρκεια των πρόσφατων ελλείψεων στην Ευρώπη, τα μη συνταγογραφούμενα φάρμακα δεν βρέθηκαν στον ίδιο βαθμό στο επίκεντρο των προβλημάτων διαθεσιμότητας. Αυτό ανέδειξε στην πράξη τη συμβολή της αυτοφροντίδας στην ανθεκτικότητα των συστημάτων Υγείας.
Τι παρεμβάσεις θεωρείτε ότι πρέπει να γίνουν από τα κράτη, συμπεριλαμβανομένου του ελληνικού, ώστε να θωρακιστεί ο κλάδος της Υγείας;
Χρειάζεται μια πιο μακροπρόθεσμη στρατηγική για την ανθεκτικότητα της Υγείας, τόσο σε ευρωπαϊκό όσο και σε εθνικό επίπεδο. Η ενίσχυση της ευρωπαϊκής παραγωγικής βάσης και της ανταγωνιστικότητας της βιομηχανίας είναι κρίσιμη.
Η πρόσφατη ολοκλήρωση της αναθεώρησης της Γενικής Φαρμακευτικής Νομοθεσίας ανέδειξε αυτήν ακριβώς την ανάγκη ισορροπίας. Η Ευρωπαϊκή Ένωση έλαβε υπόψη ορισμένες θέσεις της βιομηχανίας, όμως αρκετά ζητήματα παραμένουν ανοιχτά. Πλέον, σημαντικό μέρος της ευθύνης περνά στα κράτη-μέλη και στον τρόπο με τον οποίο θα εφαρμόσουν τη νέα νομοθεσία.
Για την Ελλάδα, είναι σημαντικό να μη δημιουργηθούν πρόσθετα εμπόδια που θα περιορίσουν την πρόσβαση των πολιτών σε λύσεις αυτοφροντίδας. Χαρακτηριστικό παράδειγμα αποτελεί η συζήτηση για ορισμένα τοπικά αντιμικροβιακά προϊόντα που σήμερα διατίθενται ως μη συνταγογραφούμενα σε αρκετές ευρωπαϊκές χώρες. Σύμφωνα με μελέτη της AESGP και της IQVIA, ενδεχόμενη υποχρεωτική μετατροπή τους σε συνταγογραφούμενα θα μπορούσε να οδηγήσει σε περίπου 59 εκατομμύρια επιπλέον ιατρικές επισκέψεις ετησίως στην Ευρώπη και σε επιβάρυνση περίπου 9,68 δισ. ευρώ σε έναν μόνο χρόνο.
Παράλληλα, όλες οι νέες ευρωπαϊκές πολιτικές πρέπει να βασίζονται σε επιστημονικά δεδομένα και ολοκληρωμένες αξιολογήσεις αντικτύπου. Το παράδειγμα της Urban Wastewater Treatment Directive είναι χαρακτηριστικό. Η προστασία του περιβάλλοντος είναι απολύτως αναγκαία. Ωστόσο, όταν δημιουργούνται σημαντικές οικονομικές επιβαρύνσεις για συγκεκριμένους κλάδους, απαιτείται δίκαιη και επιστημονικά τεκμηριωμένη προσέγγιση.
Η πρόσφατη ελληνική μελέτη που πραγματοποιήθηκε με τη συνεργασία φορέων της φαρμακοβιομηχανίας ανέδειξε ότι η φαρμακευτική ρύπανση δεν αποτελεί τον μοναδικό ούτε απαραίτητα τον κυρίαρχο παράγοντα επιβάρυνσης των αστικών λυμάτων. Αυτό υπογραμμίζει την ανάγκη για πολιτικές που να βασίζονται σε συνολική επιστημονική αξιολόγηση και αναλογική κατανομή ευθυνών, χωρίς να υπονομεύεται η ευρωπαϊκή ανταγωνιστικότητα και η πρόσβαση των πολιτών σε προϊόντα Υγείας.