Συνέντευξη στη Δέσποινα Καραγιαννοπούλου
Την τελευταία δεκαετία, το ελληνικό κράτος -όπως και όλη η υφήλιος- βρίσκεται σε αναβρασμό λόγω των κρίσεων. Πόσο αυτές σάς έχουν επηρεάσει και τι μαθήματα ως οργανισμός έχετε πάρει από την έγκαιρη αντιμετώπισή τους;
Οι κρίσεις δεν αντιμετωπίζονται πραγματικά ποτέ τη στιγμή που ξεσπούν -αντιμετωπίζονται με βάση το πώς έχεις οργανωθεί πριν από αυτές. Όταν ανέλαβα τα καθήκοντά μου στο ΙΦΕΤ πριν από δύο χρόνια, είχαμε θέσει ως στόχο να μετεξελιχθούμε σε έναν σύγχρονο οργανισμό που λειτουργεί με στρατηγική λογική, προβλέποντας το πρόβλημα και όχι αντιδρώντας σε αυτό όταν πλέον έχει ξεσπάσει. Γι’ αυτό και έχουμε καταφέρει να περιορίσουμε τις ελλείψεις σε μονοψήφιο αριθμό σήμερα, πετυχαίνοντας μείωση άνω του 90%.
Βέβαια, η πανδημία, οι πόλεμοι τριγύρω μας, οι διαταραχές στις εφοδιαστικές αλυσίδες, ανέδειξαν πόσο εκτεθειμένα είναι τα συστήματα Υγείας που δεν έχουν δομές πρόβλεψης και στρατηγικού αποθέματος. Το ΙΦΕΤ, ειδικά τα τελευταία χρόνια, έχει κινηθεί με επίγνωση αυτής, ακριβώς, της ευπάθειας. Επενδύσαμε σε εργαλεία forecasting που μας επιτρέπουν να προβλέπουμε τις ανάγκες πριν αυτές γίνουν έκτακτες.
Όταν, στο πλαίσιο των γεωπολιτικών εντάσεων, αναγνωρίσαμε έγκαιρα τον κίνδυνο διαταραχής στην παραγωγή και τη διακίνηση συγκεκριμένων φαρμακευτικών σκευασμάτων, δεν περιμέναμε να εκδηλωθεί έλλειψη. Φροντίσαμε να διασφαλίσουμε στρατηγικά αποθέματα στα σκευάσματα μόνιμης κάλυψης -μια κίνηση που αποδείχθηκε σωστή και ευθυγραμμίστηκε πλήρως με την ανησυχία που εξέφρασε παράλληλα και η Ευρωπαϊκή Επιτροπή για την ασφάλεια του φαρμακευτικού εφοδιασμού.
Το μεγαλύτερο μάθημα ωστόσο για εμάς είναι σε επίπεδο νοοτροπίας και μετά τεχνικό. Ένας οργανισμός που ασχολείται με την Υγεία δεν έχει την πολυτέλεια να αιφνιδιάζεται. Η πρόβλεψη, η συστηματική παρακολούθηση αγορών και η ευελιξία στην προμήθεια είναι προϋπόθεση για να εκπληρώσουμε την αποστολή μας απέναντι στους συμπολίτες μας.
Σύμφωνα με παράγοντες της αγοράς, η αβεβαιότητα που δημιουργείται εξαιτίας των κρίσεων είναι η μεγαλύτερη συνέπεια. Όμως, οι κρίσεις συμπιέζουν τα οικονομικά όλων των κρατών, με δυσμενείς συνέπειες για βασικούς τομείς όπως είναι η Υγεία. Ποια είναι η άποψή σας σε αυτό;
Κατ’ αρχάς να ξεκαθαρίσουμε κάτι. Το ΙΦΕΤ εκτελεί εντολές. Εκτελεί τις ήδη εγκεκριμένες θεραπείες ασθενών από τον ΕΟΠΠΥ και τον ΕΟΦ. Η αβεβαιότητα είναι πράγματι η μεγαλύτερη συνέπεια και ταυτόχρονα η πιο δύσκολη να διαχειριστείς.
Όμως, συμφωνώ απολύτως ότι η πραγματική πίεση εντοπίζεται στα δημοσιονομικά: όταν οι πόροι συρρικνώνονται, ο τομέας της Υγείας -που ήδη λειτουργεί με αυστηρές δεσμεύσεις- είναι από τους πρώτους που καλείται να αποδείξει ότι κάνει περισσότερα με λιγότερα.
Αυτή ακριβώς είναι η λογική στην οποία στηρίζουμε και ολόκληρη τη στρατηγική μας. Τα δύο τελευταία χρόνια πετύχαμε εξοικονόμηση άνω των 73,5 εκατομμυρίων ευρώ, όχι μέσα από περικοπές στην πρόσβαση των ασθενών, αλλά μέσα από μεθοδική έρευνα αγοράς, διεύρυνση και πιστοποίηση του δικτύου προμηθευτών και πλήρη εποπτεία των τιμών σε πραγματικό χρόνο. Καταφέραμε να μειώσουμε τη μέση τιμή αγοράς κατά 20,3%, ενώ η μέση τιμή πώλησης ανά τεμάχιο έπεσε σημαντικά.
Συγκεκριμένα, στοχεύουμε να αγοράζουμε στη χαμηλότερη διαθέσιμη τιμή στην Ευρώπη -και αυτόν τον στόχο τον έχουμε πετύχει. Οι κρίσεις, λοιπόν, αντί να λειτουργήσουν ανασταλτικά, μας ανάγκασαν να γίνουμε πιο αποτελεσματικοί. Και αυτό για μένα είναι ο ορισμός της υπεύθυνης δημόσιας διοίκησης: να μην περιμένεις τη σταθερότητα για να κάνεις άλματα, αλλά να έχεις την ανθεκτικότητα και τους κατάλληλους ανθρώπους που θα τα κάνουν ακόμα και μέσα σε περιόδους αναταραχής και αβεβαιότητας.
Τι μέτρα λαμβάνει ο οργανισμός σε περιόδους κρίσεων, προκειμένου να διασφαλίσει ότι οι ασθενείς θα λάβουν τα σωτήρια για αυτούς φάρμακα;
Το πρώτο και πιο κρίσιμο μέτρο είναι να μην αφήνουμε μια κρίση να μας βρίσκει απροετοίμαστους, όπως είπαμε και προηγουμένως. Αυτό σημαίνει ότι η πρόβλεψη είναι μόνιμη λειτουργία του ΙΦΕΤ. Έχουμε αναπτύξει μηχανισμό forecasting που μας επιτρέπει να εντοπίζουμε σκευάσματα πριν εμφανιστεί έλλειψη και να διατηρούμε στρατηγικά αποθέματα ανάλογα με την κρισιμότητα και την ανάγκη του εκάστοτε προϊόντος.
Παράλληλα, έχουμε επεκτείνει και διαφοροποιήσει το δίκτυο προμηθευτών μας, ώστε η εξάρτηση από μία μόνο πηγή εφοδιασμού -που αποδείχθηκε η μεγάλη αδυναμία πολλών συστημάτων την εποχή της πανδημίας- να μην αποτελεί πλέον ρίσκο.
Σε περιόδους κρίσης, η ευελιξία και η ταχύτητα είναι εξίσου σημαντικές με τον σχεδιασμό: έχουμε καταφέρει σήμερα να μειώσουμε τον χρόνο εκτέλεσης των παραγγελιών σε 4-7 ημέρες από 1-2 μήνες το 2023. Και το πιο σημαντικό: η εκτέλεση των παραγγελιών για φάρμακα πρώτης εισαγωγής το μέγιστο σε 1 μήνα σήμερα, από 2-4 μήνες το 2023. Επίσης περιορίσαμε σε μονοψήφιο αριθμό τα σκευάσματα σε έλλειψη.
Συγκεκριμένα, από 112 φάρμακα σε έλλειψη το 2023, σήμερα ο αριθμός τους είναι μόλις 8 και ο στόχος είναι να φτάσουμε στο μηδέν. Επιπλέον επενδύσαμε σε αναβάθμιση της τεχνολογικής και θεσμικής μας υποδομής με νέο portal ΙΦΕΤ, νέες συνεργασίες έρευνας, ενίσχυση της μονάδας ακτινοβόλησης, μείωση περιβαλλοντικού αποτυπώματος. H πιο σημαντική μας κατάκτηση είναι η υπό κατασκευή ψηφιακή πλατφόρμα-εφαρμογή για τον ασθενή, όπου θα μπορεί να παρακολουθεί σε real time τη διαδικασία προμήθειας του φαρμάκου που έχει τόσο ανάγκη.
Σε επίπεδο συστήματος, η στενή συνεργασία με τον ΕΟΦ και το Υπουργείο Υγείας μάς επιτρέπει να διαχειριζόμαστε κρίσιμες καταστάσεις με συντονισμό και όχι αποσπασματικά. Όσο για τα περιθώρια βελτίωσης, πάντα υπάρχουν. Έχουμε δρόμο μπροστά μας. Ο στόχος μας, σε κάθε περίπτωση, είναι το ΙΦΕΤ να παραμείνει εγγυητής πρόσβασης στα ορφανά και καινοτόμα φάρμακα, με τρόπο που τιμά τον δημόσιο χαρακτήρα του και ταυτόχρονα τον φέρνει πιο κοντά στα πρότυπα λειτουργίας ενός σύγχρονου οργανισμού, ώστε ο ασθενής να μη μείνει ποτέ χωρίς τη θεραπεία που χρειάζεται, επειδή αυτή δεν είναι διαθέσιμη, είναι ακριβή, δεν έχει ακόμη κυκλοφορήσει ή, τέλος, χρειάζεται ειδική μεταχείριση.