Συνέντευξη στον Δημήτρη Καραγιώργο
Ως Συντονιστής Διευθυντής της Α’ Προπαιδευτικής Παθολογικής Κλινικής αλλά και Διευθυντής Ιατρικής Υπηρεσίας στο ΑΧΕΠΑ, έχετε έναν πολυεπίπεδο ρόλο που συνδυάζει κλινική πράξη, εκπαίδευση και διοίκηση. Πώς μεταφράζεται αυτός ο ρόλος στην καθημερινότητα, ιδιαίτερα σε ό,τι αφορά την πρόληψη και τη διαχείριση παραγόντων κινδύνου;
Η Α’ Προπαιδευτική Παθολογική Κλινική (Α’ ΠΡΠ) του Αριστοτελείου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης που εδράζεται στο νοσοκομείο ΑΧΕΠΑ αποτελεί μία ιστορική κλινική σε ένα από τα πλέον δυναμικά πανεπιστημιακά νοσοκομεία της χώρας. Στην Α’ ΠΡΠ η νοσηλεία των ασθενών, η εκπαίδευση των φοιτητών και των ειδικευόμενων ιατρών, καθώς και η οργάνωση υπηρεσιών Υγείας συνυπάρχουν και αλληλοτροφοδοτούνται.
Κατά συνέπεια, νοσηλεύονται ασθενείς με σύνθετα και χρόνια νοσήματα σε όλο το φάσμα της Εσωτερικής Παθολογίας και των υποειδικοτήτων αυτής (αιματολογία, ογκολογία, γαστρεντερολογία), στα οποία η πρόληψη και η έγκαιρη παρέμβαση μπορούν να αλλάξουν ουσιαστικά την πορεία και έκβαση της νόσου.
Ειδικότερα, σε επίπεδο κλινικής πρακτικής, δίνεται ιδιαίτερη βαρύτητα στην αναγνώριση και αντιμετώπιση παραγόντων καρδιαγγειακού κινδύνου, όπως η υπέρταση, ο σακχαρώδης διαβήτης, οι μεταβολικές διαταραχές (δυσλιπιδαιμία, παχυσαρκία), το κάπνισμα και ο ανθυγιεινός τρόπος ζωής. Επιπρόσθετα, με τη θεσμική ιδιότητα του Διευθυντού Ιατρικής Υπηρεσίας του νοσοκομείου ΑΧΕΠΑ, η πρόληψη αποκτά οργανωτική διάσταση με ανάγκη σχεδιασμού και εφαρμογών λειτουργικών πρωτοκόλλων, με σκοπό την καθιέρωση κοινής προληπτικής φιλοσοφίας στους επαγγελματίες Υγείας του νοσοκομείου.
Παράλληλα και ως Πανεπιστημιακός Δάσκαλος προσωπικώς αλλά και με τους συνεργάτες Καθηγητές οργανώνουμε δράσεις ενημέρωσης του κοινού με τους φοιτητές μας, θεωρώντας υποχρέωση της ακαδημαϊκής κοινότητας να ενημερώνει έγκυρα και έγκριτα τους συμπολίτες μας για θέματα πρόληψης και απόκτηση σωστής διατροφικής παιδείας.
Εν κατακλείδι, στόχος είναι η προληπτική σκέψη να μην αποτελεί εξαίρεση, αλλά αναπόσπαστο μέρος της καθημερινής ιατρικής πρακτικής και της εκπαίδευσης των νέων γιατρών.
Αναφέρατε το κάπνισμα ως έναν από τους σημαντικότερους τροποποιήσιμους παράγοντες κινδύνου. Με βάση αυτή την εμπειρία, ποια είναι η άποψή σας για τα εναλλακτικά καπνικά προϊόντα που κυκλοφορούν σήμερα; Μπορούν να έχουν θέση για όσους δεν διακόπτουν ή αποτελούν τελικά μια νέα παγίδα, ιδίως για τη νεολαία;
Πράγματι, το συμβατικό κάπνισμα παραμένει η πιο επιβαρυντική επιλογή για την υγεία, κυρίως λόγω της καύσης και των τοξικών παραπροϊόντων που αυτή παράγει. Τα εναλλακτικά προϊόντα, με βάση τα διαθέσιμα επιστημονικά δεδομένα, φαίνεται να τοποθετούνται χαμηλότερα στην κλίμακα κινδύνου σε σύγκριση με το συμβατικό τσιγάρο.
Ωστόσο, είναι πολύ σημαντικό να τονιστεί ότι αυτό δεν αναιρεί το γεγονός ότι η πλήρης διακοπή του καπνίσματος παραμένει η βέλτιστη επιλογή για την υγεία. Ιδιαίτερη προσοχή πρέπει να δοθεί στους εφήβους και τους ανήλικους, όπου η προστασία τους από κάθε προϊόν καπνού και νικοτίνης θα πρέπει να αποτελεί απόλυτη προτεραιότητα.
Συνεπώς, σε καπνιστές που δεν καταφέρνουν να διακόψουν, μπορεί να γίνει συζήτηση για τη χρήση εναλλακτικών προϊόντων, πάντοτε με βάση επιστημονικά δεδομένα και έχοντας ως τελικό στόχο τη διακοπή κάθε καπνικού προϊόντος. Είναι κρίσιμο να κατανοηθεί ότι τα προϊόντα αυτά δεν είναι ακίνδυνα και δεν απευθύνονται σε μη καπνιστές ή σε πρώην καπνιστές.
Η πρόληψη, ιδιαίτερα στις νεότερες ηλικίες, θα πρέπει να επικεντρώνεται στην αποφυγή έναρξης κάθε μορφής καπνίσματος ή χρήσης νικοτίνης, αλλά και στην υιοθέτηση υγιεινών συνηθειών, όπως η σωστή διατροφή και η τακτική άσκηση, που συμβάλλουν ουσιαστικά στη μείωση του καρδιαγγειακού κινδύνου.
Σε αυτό το περιβάλλον, ποιος είναι ο ρόλος της επιστημονικής κοινότητας στη διαμόρφωση πολιτικών δημόσιας Υγείας; Αισθάνεστε ότι η επιστημονική γνώση λαμβάνεται υπόψη όσο θα έπρεπε;
Η επιστημονική κοινότητα θα έπρεπε να διαδραματίζει ιδιαίτερα σημαντικό ρόλο στη χάραξη πολιτικών Υγείας, καθώς διαθέτει τη γνώση και την τεκμηρίωση που απαιτούνται για σύνθετα ζητήματα, όπως η χρήση καπνού. Ωστόσο, στην πράξη συχνά παρατηρείται ένα κενό ανάμεσα στα επιστημονικά δεδομένα και στον τρόπο με τον οποίο αυτά ενσωματώνονται στον δημόσιο διάλογο και στις τελικές αποφάσεις από τις εκάστοτε ρυθμιστικές Αρχές.
Πρόσφατα συμμετείχα σε μια διεθνή πρωτοβουλία Ισπανών συναδέλφων προς την Ευρωπαϊκή Ένωση για τη ρύθμιση των νεότερων εναλλακτικών προϊόντων, η οποία είχε ως στόχο να αναδείξει ακριβώς αυτή την ανάγκη, δηλαδή οι πολιτικές Υγείας να στηρίζονται σε τεκμηριωμένη αξιολόγηση, συγκριτικά δεδομένα και εμπειρία από την κλινική πράξη. Με τον τρόπο αυτόν, η οργανωμένη και συλλογική συμβολή των διεπιστημονικών φορέων μπορεί να προσφέρει πολύτιμο πλαίσιο και να συμβάλει στη διαμόρφωση πιο ισορροπημένων και αποτελεσματικών πολιτικών επιλογών προς όφελος της κοινωνίας.
Κλείνοντας, ποια βασικά μηνύματα δίνετε καθημερινά στους ασθενείς για τη βελτίωση της υγείας τους; Ποια τρία θεωρείτε καθοριστικά;
Πρώτον, η διακοπή του καπνίσματος είναι το σημαντικότερο βήμα για τη μείωση του κινδύνου υγείας.
Δεύτερον, η υιοθέτηση ισορροπημένου, εξατομικευμένου τρόπου ζωής, με μεσογειακή διατροφή και τακτική σωματική δραστηριότητα.
Τρίτον, η πρόληψη μέσω ενημέρωσης και τακτικού ελέγχου των ομάδων υψηλού κινδύνου, καθώς μικρές, σταθερές παρεμβάσεις έχουν συχνά μεγάλο όφελος.