Τα τελευταία χρόνια, η παγκόσµια ενεργειακή αγορά βιώνει µια θεµελιώδη ανατροπή. Η αισιόδοξη αφήγηση µιας γρήγορης µετάβασης αποκλειστικά µε ΑΠΕ προσγειώθηκε πάνω στην πραγµατικότητα των ενεργειακών κρίσεων, των γεωπολιτικών εντάσεων και της αδιάκοπης ανάγκης των οικονοµιών για αξιόπιστη ενέργεια.
Έτσι, φράσεις όπως το «drill, baby, drill» επανέρχονται στο προσκήνιο ως µέρος µιας ώριµης στρατηγικής ενεργειακής προσθήκης (energy addition), που παίρνει σταδιακά όλο και µεγαλύτερο χώρο από το αφήγηµα της ενεργειακής µετάβασης (energy transition), το οποίο, φυσικά, κάθε άλλο παρά εγκαταλείπεται.
Είναι χαρακτηριστικό ότι διεθνείς οργανισµοί προβλέπουν σηµαντική αύξηση της ζήτησης για πετρέλαιο καθώς και της παγκόσµιας αγοράς LNG έως το 2050. Επίκεντρο της τελευταίας, η αυξανόµενη ζήτηση στην παραγωγή ηλεκτρισµού, η οποία έχει ως βάση της την επέκταση των data centers και τη διεύρυνση των εφαρµογών Τεχνητής Νοηµοσύνης.
Όλα αυτά έχουν ως αποτέλεσµα να αναµένεται αύξηση της παγκόσµιας ενεργειακής ζήτησης συνολικά κατά 15% έως το 2035. Αυτές ακριβώς οι εξελίξεις είναι που διαµορφώνουν τη νέα πραγµατικότητα της energy addition: κάθε διαθέσιµη µορφή ενέργειας, φυσικό αέριο, ανανεώσιµες πηγές, πυρηνική ενέργεια, είναι απαραίτητη για να υποστηριχθεί και να ενισχυθεί το επίπεδο της καθηµερινότητάς µας παγκοσµίως.
Σε αυτό το νέο πλαίσιο, και η Ευρώπη αναζητά νέες πηγές τροφοδοσίας, σε µια ανάγκη που ανέδειξε µε δραµατικό τρόπο ο πόλεµος στην Ουκρανία και η ανατροπή πραγµάτων που θεωρούσαµε ως δεδοµένα. Η κρίση αυτή έφερε στο προσκήνιο την έρευνα και ανάπτυξη των κοιτασµάτων σε τοπικό επίπεδο, αλλά και τη σηµασία περιοχών που δυνητικά θα µπορούσαν να εξελιχθούν σε προµηθευτές ενέργειας, όπως η Ανατολική Μεσόγειος.
Η Ανατολική Μεσόγειος έχει φιλοξενήσει δύο σηµαντικά success stories που αναδείχθηκαν τα τελευταία χρόνια στον ενεργειακό χάρτη. Ο λόγος για το Ισραήλ και την Energean, δύο πορείες που συναντήθηκαν µε τελικό αποτέλεσµα τη δηµιουργία ενός νέου παραγωγικού και εξαγωγικού κέντρου φυσικού αερίου.
Το Ισραήλ ακολούθησε το όραµα να γίνει ενεργειακά αυτάρκες και, στη συνέχεια, να εξάγει φυσικό αέριο στην Αίγυπτο, µια χώρα µε παράδοση δεκαετιών στην παραγωγή υδρογονανθράκων. Η Energean ανέλαβε και ανέπτυξε σε χρόνο-ρεκόρ κοιτάσµατα όπως το Καρίς µε επενδύσεις που ξεπέρασαν ήδη τα δύο δισεκατοµµύρια δολάρια, αναπτύσσοντας το FPSO “Energean Power”, µια υποδοµή µοναδική στο είδος της στην Ανατολική Μεσόγειο, η οποία καλύπτει το 50% των αναγκών του Ισραήλ σε φυσικό αέριο και προετοιµάζεται για εξαγωγές σε γειτονικές αγορές, όπως η Αίγυπτος, η Ιορδανία και η Κύπρος.
Επίσης, οι ανακαλύψεις µας των κοιτασµάτων Karish North και Katlan έδειξαν ότι η περιοχή έχει πολύ µεγαλύτερο δυναµικό από όσο πιστευόταν.
Η ιστορία αυτή, που πρόσφατα επιβραβεύθηκε για άλλη µια φορά από την αγορά µε την υπερκάλυψη επί πέντε φορές της οµολογιακής µας έκδοσης ύψους 400 εκατ. ευρώ, δεν είναι απλώς µια επιχειρηµατική επιτυχία. Είναι µια απόδειξη ότι όταν ο ιδιωτικός τοµέας επενδύει µε αποφασιστικότητα και δέσµευση και όταν οι κυβερνήσεις υποστηρίζουν σταθερά και προβλέψιµα πλαίσια, τα αποτελέσµατα έρχονται. Και µάλιστα σε περιοχές όπου η γεωπολιτική πολυπλοκότητα είναι µεγάλη.
Ωστόσο, πρέπει να έχουµε υπόψη µας ότι σήµερα η Ανατολική Μεσόγειος δεν δύναται να καλύψει ανάγκες των ευρωπαϊκών αγορών. Η παραγωγή της τάξης των 100 - 110 δισεκατοµµυρίων κυβικών µέτρων φυσικού αερίου τον χρόνο επαρκεί για να καλύπτει τη ζήτηση από τις χώρες της περιοχής. Απαιτούνται σηµαντικές επενδύσεις στην έρευνα, που, φυσικά, θα πρέπει να οδηγήσουν σε ανακαλύψεις, προκειµένου η Ανατολική Μεσόγειος να καταστεί κέντρο τροφοδοσίας των ευρωπαϊκών αγορών.
Σε κάθε περίπτωση, η χώρα µας διαθέτει δύο παράλληλες δυνατότητες που άπτονται και της energy addition, αλλά και της transition σε µια εποχή µε λιγότερες εκποµπές άνθρακα:
- Την έρευνα και ανάπτυξη υδρογονανθράκων σε περιοχές όπως το Βορειοδυτικό Ιόνιο, όπου η εταιρεία µας έχει πλέον ως σύµµαχό της την ExxonMobil.
- Ένα µοναδικό έργο απανθρακοποίησης, την πρώτη µεγάλης κλίµακας µονάδα αποθήκευσης διοξειδίου του άνθρακα στην περιοχή της Ανατολικής Μεσογείου, το Prinos CO2 Storage.
Σε ό,τι αφορά τις έρευνες, οι γεωτρήσεις θα δείξουν εάν η χώρα µπορεί να µπει ξανά στον χάρτη παραγωγής φυσικού αερίου, η οποία ιστορικά ξεκίνησε το 1981, µε το εξαντληµένο πλέον κοίτασµα της Νότιας Καβάλας. Η ανακάλυψη ενός κοιτάσµατος στο Block 2 θα έχει καταλυτική επίδραση στην αναπτυξιακή πορεία της χώρας και θα καταστήσει την Ελλάδα σε νέο πυλώνα ενεργειακής ασφάλειας για την ευρύτερη περιοχή.
Η απανθρακοποίηση της βιοµηχανίας είναι µονόδροµος όχι µόνο για να περιοριστεί το φαινόµενο του θερµοκηπίου και η υπερθέρµανση του πλανήτη αλλά και για να διατηρήσει η Ευρώπη παραγωγικό ιστό, αλυσίδα προϊόντων ζωτικής σηµασίας για την καθηµερινότητά µας και, φυσικά, τις θέσεις απασχόλησης σε έναν κλάδο που συµβάλλει καταλυτικά στο ευρωπαϊκό ΑΕΠ.
Το µέλλον δεν είναι ούτε ροµαντικά «πράσινο» ούτε επιστροφή στο παρελθόν. Είναι ένας συνδυασµός τεχνολογιών, επενδύσεων και πολιτικών που εξυπηρετούν ασφάλεια, ανταγωνιστικότητα και απανθρακοποίηση ταυτόχρονα.
Η Ελλάδα έχει πλέον την ευκαιρία να βρεθεί στην πρώτη γραµµή αυτής της εποχής της νέας ενεργειακής και κλιµατικής ισορροπίας. Η πρόκληση και η ευθύνη για όλους όσοι εµπλεκόµαστε σε αυτό το ενεργειακό, επιχειρηµατικό και γεωπολιτικό γίγνεσθαι είναι µεγάλη.
Μεγάλη όµως είναι και η ευκαιρία.
* Διευθύνων Σύµβουλος του Οµίλου Energean