Ο όρος «πολυκρίση» υιοθετείται όλο και περισσότερο στη διεθνή δηµόσια σφαίρα αλλά και στην επιστηµονική βιβλιογραφία, για να περιγράψει τη συνθήκη στην οποία βρίσκεται σήµερα ο κόσµος. Υποδηλώνει την ταυτόχρονη συνύπαρξη κρίσεων σε οικονοµικό, γεωπολιτικό, δηµογραφικό και περιβαλλοντικό επίπεδο.
Συνεπώς, δεν µιλάµε πια για αριθµηµένες και εύκολα προσδιορισµένες προκλήσεις, αλλά για ένα πλαίσιο αλληλεξαρτώµενων και ταυτόχρονα ενεργών µακροπροκλήσεων. Ως δρώντες σε αυτό το περιβάλλον, ενεργούµε αυτονόητα σε άµεση συνάρτηση µε τις τρέχουσες προκλήσεις.
Στο real estate είναι σηµαντικό να καταλαβαίνεις τις µεταβολές στις ανάγκες και στις συνήθειες των ανθρώπων και εποµένως, οι δυναµικές των προκλήσεων µας ενδιαφέρουν τόσο ως γενικό πλαίσιο όσο και ως παράγοντες που επηρεάζουν άµεσα το αποτέλεσµα της δουλειάς µας.
Υπάρχουν πολλοί τρόποι να ορίσει κανείς το real estate, ωστόσο, ο ακριβέστερος προσδιορισµός είναι αυτός που καταλαβαίνει τη δουλειά µας ως τη διαδικασία που δίνει σχήµα στην ανθρώπινη αλληλεπίδραση. Ο τρόπος που ζούµε, εργαζόµαστε, διασκεδάζουµε, µετακινούµαστε και συνυπάρχουµε, αποτυπώνεται στο κτηριακό µας απόθεµα και συγκροτεί τους τόπους που κατοικούµε.
Οι πόλεις που δηµιουργούµε είναι αποτέλεσµα του συνδυασµού όλων αυτών των αναγκών και επιδιώξεων. Κατά συνέπεια, οι προκλήσεις της εποχής καθορίζουν τις ανάγκες που θα διαµορφώσουν τις ανθρώπινες κοινωνίες και τις πόλεις του «αύριο». Δραστηριοποιούµενοι ακριβώς πάνω σε αυτή τη διαδικασία µετασχηµατισµού των ανθρώπινων αναγκών σε κτήρια, η κατανόηση των προκλήσεων αποτελεί βασικό στοιχείο για να αντιληφθούµε το µελλοντικό αντικείµενο της δουλειάς µας.
Σε µακροοικονοµικό επίπεδο, ο πληθωρισµός αποκλιµακώθηκε και αυτό επέτρεψε στις κεντρικές τράπεζες να προσαρµόσουν τη νοµισµατική πολιτική. Συνεπώς, το κόστος του χρήµατος µειώνεται και αυτό επηρεάζει θετικά την επενδυτική δραστηριότητα. Τα ερωτήµατα σε αυτή τη συγκυρία, προέρχονται από την αναταραχή στο πεδίο των δασµών.
Ο κλιµακούµενος εµπορικός πόλεµος συνεπάγεται µεταβολές στην εφοδιαστική αλυσίδα, οι οποίες µπορεί να ανατροφοδοτήσουν το επίπεδο τιµών, µε τρόπο που θα επηρεάσει αρνητικά εκ νέου το κόστος των υλικών.
Παράλληλα, το γεωπολιτικό τοπίο δηµιουργεί µια σειρά πρόσθετων δυναµικών που επηρεάζουν τόσο την παγκόσµια οικονοµία όσο και τη διεθνή ασφάλεια. Η διασφάλιση των ενεργειακών ροών και των θαλάσσιων µεταφορών, τη στιγµή που ξεσπούν πολεµικές συγκρούσεις σε διάφορα σηµεία του πλανήτη, θα διαδραµατίσει κρίσιµο ρόλο ως προς την οικονοµική σταθερότητα και τη διεθνή ισορροπία.
Ο διεθνής ανταγωνισµός έχει εισέλθει σε µια νέα φάση, οι βεβαιότητες που είχαµε ανατρέπονται και η κατανοµή της διεθνούς επιρροής αναδιαµορφώνεται, συµπαρασύροντας αλλαγές σε όλα τα επίπεδα.
Ο περιβαλλοντικός παράγοντας αποτελεί πλέον µια από τις πιο καθοριστικές προκλήσεις της εποχής. Η κλιµατική κρίση καθιστά επιτακτική την ανάγκη για πράσινες υποδοµές, ενεργειακή αποδοτικότητα και βιώσιµες πόλεις, µεταβάλλοντας ουσιαστικά την ίδια την έννοια της ανάπτυξης.
Η προσαρµογή στις νέες περιβαλλοντικές απαιτήσεις δεν αποτελεί µόνο ζήτηµα κανονιστικής συµµόρφωσης αλλά και παράγοντα αξίας. Ταυτόχρονα, η Ελλάδα αλλά και ο δυτικός κόσµος ευρύτερα καλείται να αντιµετωπίσει σηµαντικές δηµογραφικές προκλήσεις.
Η γήρανση του πληθυσµού, η µετακίνηση νέων ανθρώπων προς άλλες χώρες ή προς τα µεγάλα αστικά κέντρα, αλλά και ο πολλαπλασιασµός νέων εκδοχών διαβίωσης (εργαζόµενοι από το σπίτι, ψηφιακοί νοµάδες, βραχυχρόνια µίσθωση) µεταµορφώνουν τις οικιστικές ανάγκες. Οι πόλεις καλούνται να φιλοξενήσουν πιο ευέλικτες, πολυλειτουργικές δοµές που να ανταποκρίνονται σε έναν πληθυσµό µε διαφορετικές προτεραιότητες, τρόπους ζωής και ρυθµούς.
Στην Ελλάδα, αλλά και στις περισσότερες χώρες, αυτή η µετάβαση εκδηλώνεται ως στεγαστικό πρόβληµα. Η προσιτή κατοικία αποτελεί κρίσιµο ζήτηµα για την κοινωνική ευηµερία. Ο δικός µας ρόλος, ως κλάδος, είναι να δηµιουργήσουµε λύσεις και όχι απλώς να περιγράψουµε το πρόβληµα.
Μια ακόµη κρίσιµη διάσταση των σύγχρονων προκλήσεων είναι η ψηφιακή επανάσταση. Η Τεχνητή Νοηµοσύνη ήδη αλλάζει τον τρόπο µε τον οποίο ζούµε και εργαζόµαστε. Η τεχνολογία δεν είναι απλώς εργαλείο αλλά βασικό στοιχείο του νέου τρόπου µε τον οποίο αντιλαµβανόµαστε τον χώρο: από τη φάση σχεδιασµού και ανάπτυξης έως τη χρήση και τη συντήρησή του.
Ταυτόχρονα, δηµιουργεί την ανάγκη για διαχείριση µεγάλου όγκου δεδοµένων, κάτι που έχει άµεση επίδραση στο δοµηµένο περιβάλλον. Από την ανάγκη για δηµιουργία data centers ή την ψηφιοποίηση της σχέσης µας µε το δηµόσιο έως την αλλαγή των καθηµερινών µας συνηθειών, η ψηφιακή επανάσταση αλλάζει τόσο εµάς όσο και τις πόλεις µας.
Σε αυτό το πλέγµα αλληλεπιδράσεων, η «πολυκρίση» δεν αποτελεί απλώς ένα δυσµενές περιβάλλον, αλλά το νέο οργανωτικό πλαίσιο µέσα στο οποίο καλούµαστε να σκεφτούµε, να σχεδιάσουµε και να δηµιουργήσουµε. Οι αγορές, οι πόλεις και οι κοινωνίες εξελίσσονται, πλέον, ταυτόχρονα και διαδραστικά. Η οικονοµία επηρεάζεται από την τεχνολογία, η τεχνολογία από τη δηµογραφία, και η δηµογραφία από το περιβάλλον.
Μέσα σε αυτή τη διαρκή αλληλουχία, το real estate αποκτά έναν πιο σύνθετο και ουσιαστικό ρόλο. Δεν είναι απλώς ένα πεδίο επένδυσης κεφαλαίων αλλά ο µηχανισµός µέσα από τον οποίο οι κοινωνίες ανασχηµατίζουν τον τρόπο που ζουν.
Η κατανόηση των προκλήσεων γίνεται, εποµένως, εργαλείο πρόβλεψης, στρατηγικής και ευθύνης. Όσοι δραστηριοποιούνται στον χώρο του real estate δεν καλούνται µόνο να ανταποκριθούν στις συνθήκες του «σήµερα» αλλά και να συµβάλουν ενεργά στη διαµόρφωση του «αύριο».
Γιατί, τελικά, κάθε κτήριο, κάθε γειτονιά, κάθε πόλη, αποτελεί αντανάκλαση των αξιών και των επιλογών µας και ο τρόπος που τις υλοποιούµε σήµερα, θα καθορίσει το περιβάλλον µέσα στο οποίο θα ζήσουµε τα επόµενα χρόνια.
Η Ελλάδα διαθέτει πλέον µια πιο σταθερή οικονοµία και έχει θέσει τις βάσεις για την αντιµετώπιση των προκλήσεων. Χρειάζεται ακόµη δουλειά και προσοχή, αλλά είµαστε αισιόδοξοι ότι οι προκλήσεις αυτές θα µετατραπούν σε ευκαιρίες για να δηµιουργήσουµε µια καλύτερη χώρα, µε ανθεκτικότητα, ασφάλεια, ευηµερία για όλους, αλλά και πόλεις στις οποίες πραγµατικά θέλουµε να ζούµε.
* Διευθύνων Σύµβουλος του Οµίλου DIMAND.