Στην περίοδο που ζούμε, οι ρήξεις δεν αφορούν μόνο τους γεωπολιτικούς χάρτες. Διαπερνούν θεσμούς, κοινωνίες, οικονομίες και τον ίδιο τον τρόπο ζωής.
Οι κανόνες της διεθνούς τάξης καταρρέουν, καθώς μεγάλες δυνάμεις κινούνται αυτόνομα, προσπαθώντας να επιβάλουν τις επιδιώξεις τους. Ο πόλεμος στην Ουκρανία και όσα εκτυλίσσονται στη Μέση Ανατολή δεν δημιουργούν απλώς αιματηρά μέτωπα.
Δοκιμάζουν συμμαχίες, όπως το ΝΑΤΟ, πιέζουν το οικοδόμημα της Ευρωπαϊκής Ένωσης, απειλούν την παγκόσμια σταθερότητα.
Τα ρήγματα, όμως, δεν περιορίζονται στο υπερεθνικό πεδίο. Στις κοινωνίες της Δύσης, τα οικονομικά δεδομένα, η μετανάστευση, η κλιματική κρίση και η εξέλιξη της τεχνολογίας οξύνουν αντιθέσεις.
Η διάσπαση σε αντιμαχόμενες ομάδες, που δυσκολεύονται να βρουν κοινό τόπο ακόμη και για έναν διάλογο, είναι πλέον παρούσα. Πολιτικά εκφράζεται ως αντισυστημισμός. Κοινωνικά, ως αποξένωση, απογοήτευση και αβεβαιότητα, με ιδιαίτερη επίδραση στις νεότερες γενιές.
Κομβικό ρόλο παίζει η «ανισότητα της ακρίβειας», που γίνεται ενδημική και σε χώρες που αναπτύσσονται, όπως η Ελλάδα. Βαθαίνει έτσι η απόσταση ανάμεσα σε έχοντες και μη έχοντες και ενισχύεται η κοινωνική απαισιοδοξία, ίσως το πιο επικίνδυνο πολιτικά φαινόμενο της εποχής.
Όλα δείχνουν ότι αυτή η πίεση μπορεί να ενταθεί μέσα από την ανάπτυξη τεχνολογιών όπως η Τεχνητή Νοημοσύνη -η άλλη όψη μιας προόδου που επιτρέπει πλέον ακόμη και σε μικρές χώρες, όπως η Ελλάδα, να αποκτούν παρουσία στο Διάστημα.
Μέσα σε αυτό το τοπίο, η κλιματική κρίση και η ενέργεια κατέχουν δεσπόζουσα θέση. Η πρώτη επηρεάζει την ασφάλεια και την καθημερινότητα. Η δεύτερη αναδεικνύεται σε ακρογωνιαίο λίθο του κόστους ζωής, της παραγωγής και των νέων πυλώνων ανάπτυξης, όπως τα data centers.
Την ίδια στιγμή, η πολιτική καλείται να απαντήσει όχι μόνο με όρους δίκαιης ανάπτυξης, αλλά και θεσμικής ανανέωσης. Ειδικά για τη χώρα μας, μια κρίσιμη καμπή αρχίζει σύντομα με τη διαδικασία αναθεώρησης του Συντάγματος. Το ερώτημα είναι αν το πολιτικό σύστημα θα την εκμεταλλευτεί.
Το ευρύτερο ερώτημα, όμως, είναι αν η πολιτική μπορεί να συμβαδίσει με την ταχύτητα των αλλαγών. Ποιος θα φανταζόταν, πριν από δύο ή τρεις δεκαετίες, ότι οικονομικές συμβουλές θα δίνονταν μέσω TikTok, ότι τα κατοικίδια θα έπαιζαν ρόλο γονεϊκής υποκατάστασης, ή ότι ο πόλεμος θα έμοιαζε με σκηνικό επιστημονικής φαντασίας;
Τέτοιες όψεις των μεγάλων ανατροπών επιχειρεί να φωτίσει το φετινό Turning Points. Τα ερωτήματα ίσως είναι περισσότερα από τις απαντήσεις.
Είναι και αυτό, όμως, σημάδι των καιρών.
*O Γιώργος Παπανικολάου είναι CEO της MEDIA2DAY ΕΚΔΟΤΙΚΗ ΜΑΕ και Διευθυντής στο Euro2day.gr