Προσάρτηση του Καναδά, οθόνες στο μετρό και αεροσκάφη για όλους: Μια ματιά στο μέλλον πριν από 100 χρόνια
«Ο Καναδάς τελικά θα ενωθεί με τις Ηνωμένες Πολιτείες», ανέφερε το 1926 ένας συντάκτης εβδομαδιαίας εφημερίδας του Λονδίνου, σύμφωνα με τους New York Times. Το αν μια τέτοια ενοποίηση θα ήταν ωφέλιμη ή καταστροφική, «είναι αδύνατον να ειπωθεί», πρόσθεσε.
Παρόμοια άρθρα πριν από 100 χρόνια απηχούν μερικές από τις ίδιες συζητήσεις -και ελπίδες- που συνοδεύουν την είσοδο στο 2026. Η επόμενη γενιά θα λάβει υπόψη τα διδάγματα του πολέμου και θα πιστέψει στην ειρήνη. Ορισμένες θανατηφόρες ασθένειες θα εξαλειφθούν. Οι οικονομίες θα μπορούν να ευημερούν επ’ αόριστον.
Το 1926 ήταν γεμάτο προβλέψεις, εν μέσω τεράστιων τεχνολογικών εξελίξεων και μεταμορφωτικών πολιτισμικών στιγμών. Έτσι, κάναμε μια κατάδυση στα αρχεία των Times, για να δούμε πώς φαινόταν το μέλλον πριν από έναν αιώνα -και τι τελικά πραγματοποιήθηκε.
Πέρα από τη συζήτηση για την πιθανή επέκταση της Αμερικής προς τον Βορρά (που δεν συνέβη -ακόμη), άρθρα στους Times αναρωτιούνταν αν η τζαζ πέθαινε (κάτι που ασφαλώς δεν συνέβη -ο John Coltrane και ο Miles Davis, μελλοντικά είδωλα του είδους, γεννήθηκαν αμφότεροι το 1926).
Ένας επιστήμονας του MIT προέβλεψε ότι τον επόμενο αιώνα θα εμφανιζόταν μια τρομακτική παγκόσμια έλλειψη τροφίμων, υποστηρίζοντας ότι οι τάρανδοι και τα καριμπού ίσως γίνονταν σημαντικές πηγές διατροφής, εκτός αν αναπτύσσονταν πιο αποδοτικές μέθοδοι παραγωγής και συντήρησης (κάτι που τελικά συνέβη).
Μια κριτική του βιβλίου του A.M. Low «Το Μέλλον» επεσήμανε τη φαινομενικά ασήμαντη αλλά αποκαλυπτική προφητεία του Low σχετικά με το μετρό: «Τα καθίσματα στους υπόγειους συρμούς θα έχουν τη μορφή άνετων πολυθρόνων, βιβλία θα βρίσκονται σε κοντινή απόσταση και σερβιτόροι θα προσφέρουν αναψυκτικά, ενώ οι τελευταίες ειδήσεις και εικόνες που θα λαμβάνονται ασύρματα από όλα τα μέρη του κόσμου θα προβάλλονται σε μια οθόνη». Ειδήσεις σε οθόνες; Έγινε! Ακόμη περιμένουμε τα αναψυκτικά.
Ιούνιος 1926: Για έξι μήνες, εκατοντάδες εργάτες ανέσκαψαν με κοπιαστική εργασία τη μυστηριώδη Μεγάλη Σφίγγα της Γκίζας στην Αίγυπτο, αποκαλύπτοντας, σύμφωνα με τους New York Times, «ένα μεγάλο, άπτερο, ξαπλωμένο λιοντάρι με το βασιλικό κεφάλι ενός από τους Φαραώ». Η αιγυπτιακή κυβέρνηση απομάκρυνε άμμο που είχε συσσωρευτεί επί αιώνες, προκειμένου να ξεκινήσει εργασίες συντήρησης του μνημείου.
Δείτε τι άλλο απασχολούσε τον κόσμο πριν από 100 χρόνια:
Η εποχή της επιστήμης
• Ραδιόφωνο σε οθόνη: Τον Δεκέμβριο του 1926, ένας μηχανικός της General Electric δήλωσε σε συνέδριο ηλεκτρολόγων μηχανικών ότι μια εντελώς φανταστική καινοτομία δεν απείχε πλέον αιώνες, αλλά ίσως ήταν εφικτή σύντομα. Η τηλεόραση -«κινούμενες εικόνες ζωγραφισμένες από δέσμες φωτός», όπως την περιέγραφαν οι Times- δεν ήταν πια ένα μακρινό όνειρο. Οι ερευνητές πίστευαν όλο και περισσότερο ότι διέθεταν όλα τα απαραίτητα για να δημιουργήσουν τεχνολογία που θα επέτρεπε στις εικόνες να κινούνται σε οθόνη με ήχο. Και προέβλεπαν πως, μαζί με την τηλεόραση, θα ερχόταν και η εντυπωσιακή τεχνολογία τού «να βλέπεις όταν τηλεφωνείς».
• Ένα συνθετικό μέλλον: «Η συνθετική εποχή έφτασε και δεν αργεί η μέρα που ο κόσμος θα απελευθερωθεί από την τυραννία των πρώτων υλών», διακήρυτταν οι Times το καλοκαίρι του 1926. Προέβλεπαν ότι ο χαλκός, ο μόλυβδος και ο κασσίτερος θα εξαντλούνταν μέσα σε λίγες δεκαετίες και ότι η ατομική ενέργεια παρέμενε μακρινή λύση. Ωστόσο, δεν υπήρχε λόγος πανικού: οι επιστήμονες έβρισκαν συνθετικές λύσεις για τα πάντα -από την αντικατάσταση του ξύλου στις κατασκευές έως την παραγωγή καουτσούκ από πετρέλαιο. Ένα εμπόδιο όμως τους ανησυχούσε: η συνθετική διατροφή. «Αρνούνται να προβλέψουν ότι θα έρθει καιρός που η ανθρωπότητα θα καταπίνει τρία χάπια την ημέρα αντί για τρία κανονικά γεύματα», έγραφαν οι Times.
Αύγουστος 1926: Η 19χρονη Gertrude Ederle -που εικονίζεται εδώ να ταΐζεται από τον προπονητή της, Jabez Wolfe- έγινε στις 6 Αυγούστου η πρώτη γυναίκα που διέσχισε κολυμπώντας τη Μάγχη, με χρόνο-ρεκόρ 14 ώρες και 31 λεπτά. Αργότερα τον ίδιο μήνα, η Νέα Υόρκη την υποδέχθηκε με μια τεράστια γιορτή και παρέλαση με κομφετί. «Κανένας πρόεδρος ή βασιλιάς, στρατιώτης ή πολιτικός δεν γνώρισε ποτέ τόσο ενθουσιώδη και συγκινητική έκρηξη θαυμασμού όσο η κόρη ενός κρεοπώλη από τη λεωφόρο Άμστερνταμ, που χαιρετίστηκε ως η “Βασίλισσα των Κολυμβητών”», έγραψαν οι New York Times.
• Η υπόσχεση της ινσουλίνης: Τέσσερα χρόνια μετά την εισαγωγή της ινσουλινοθεραπείας για τον διαβήτη και έπειτα από κύμα παραπληροφόρησης που την παρουσίαζε ως επικίνδυνη, οι γιατροί το 1926 ανακοίνωναν ότι οι θάνατοι από τη νόσο είχαν γίνει σπάνιοι για όσους λάμβαναν σωστή θεραπεία. «Η διάρκεια της ζωής έχει παραταθεί επ’ αόριστον», δήλωσε ο Dr. John Ralston Williams στον Ιατρικό Σύλλογο της Πολιτείας της Νέας Υόρκης. Έναν αιώνα αργότερα, πάνω από οκτώ εκατομμύρια Αμερικανοί με διαβήτη βασίζονται καθημερινά στην ινσουλίνη.
Ιούλιος 1926: Ο Ιταλός αεροπόρος και εξερευνητής στρατηγός Umberto Nobile, το τεριέ του, η Titina, και ο δήμαρχος της Νέας Υόρκης James J. Walker παρευρέθηκαν σε επίσημη τελετή υποδοχής στο Δημαρχείο της πόλης προς τιμήν του Nobile, ο οποίος, όπως έγραψαν οι New York Times, «κατέκτησε τον Βόρειο Πόλο από αέρος». Το αερόπλοιό του, το Norge, ήταν το πρώτο αεροσκάφος που πέταξε πάνω από τον Πόλο νωρίτερα εκείνη τη χρονιά. Το Norge σχεδιάστηκε και κυβερνήθηκε από τον ίδιο τον Nobile, ενώ στο πλήρωμά του συμμετείχαν οι εξερευνητές Lincoln Ellsworth και Roald Amundsen -καθώς και η Titina.
• Θεραπεία για τον ύπνο: Μια λιγότερο διορατική πρόβλεψη έγινε τον Σεπτέμβριο του 1926, όταν ο ιδρυτής χημικής βιομηχανίας Irénée du Pont συζήτησε την πιθανότητα ανάπτυξης ενός συνθετικού φαρμάκου που θα αντικαθιστούσε την ανάγκη για ύπνο. Ένα τέτοιο φάρμακο θα «εξουδετέρωνε άμεσα τις τοξίνες της κόπωσης που σήμερα καταστρέφονται μόνο με τη “σπάταλη” μέθοδο του ύπνου, με κόστος επτά ή οκτώ ώρες το εικοσιτετράωρο», ανέφεραν οι Times.
Ένα ιλιγγιώδες αστικό μέλλον
• Νέα Υόρκη: «Δεν θα έδινα ούτε πέντε σεντς για το κτήριο Woolworth», δήλωνε σε ραδιοφωνικό ακροατήριο στις 12 Φεβρουαρίου 1926 ο Robert Reidt, ο αποκαλούμενος «προφήτης της καταστροφής», ισχυριζόμενος ότι μια πύρινη σφαίρα θα κατέβαινε από τον ουρανό και θα κατέστρεφε τη Νέα Υόρκη. Αργότερα την ίδια χρονιά, πιο αισιόδοξες προβλέψεις εμφανίστηκαν στους Times, με άρθρα που περιέγραφαν το έργο του Thomas Adams, πρωτοπόρου της σύγχρονης πολεοδομίας. Σύμφωνα με τον Adams, η Νέα Υόρκη και άλλες πόλεις στο μέλλον θα ήταν «πιο όμορφες, πιο άνετες και με λιγότερο συνωστισμό». Προέβλεψε μάλιστα την εξάπλωση των προαστίων, εκτιμώντας ότι τις επόμενες δεκαετίες θα αναπτύσσονταν καταπράσινες περιοχές μεταξύ πόλεων όπως η Νέα Υόρκη και η Φιλαδέλφεια, ενώ στο Μανχάταν θα παρέμεναν μόνο δραστηριότητες που δικαιολογούν το υψηλό κόστος γης, όπως οι τράπεζες.
Ιούλιος 1926: Ο Henry Ford παρουσίασε το «air flivver», το μονοθέσιο αεροσκάφος του, στις 30 Ιουλίου, ημέρα των 63ων γενεθλίων του. Το μικροσκοπικό μονοπλάνο, με άνοιγμα πτερύγων 22 ποδιών, είχε δοκιμαστεί με επιτυχία λίγο νωρίτερα και ο Ford μίλησε για τη δυνατότητα μαζικής παραγωγής τέτοιων αεροσκαφών. «Βλέπω ένα μεγάλο πεδίο ανάπτυξης για αυτόν τον τύπο αεροπλάνου», δήλωσε.
• Στα ύψη: Μετά την ανακοίνωση των σχεδίων για το ψηλότερο κτήριο στον κόσμο, τον 108ώροφο Πύργο Larkin στο κέντρο του Μανχάταν, το 1926, οι Times ανέφεραν ανησυχίες σχετικά με τα μειονεκτήματα της κατασκευής ενός τέτοιου κτηρίου. Μήπως τέτοια κτήρια επιβαρύνουν αφόρητα τις συγκοινωνίες; Μήπως η πρόσβαση στους επάνω ορόφους απαιτεί υπερβολικά περίπλοκες μετακινήσεις και τεράστιες ποσότητες εξοπλισμού για τους ανελκυστήρες; Θα έπρεπε καν να χτίζουμε πύργους τόσο ψηλούς; Τελικά, ο Πύργος Larkin δεν κατασκευάστηκε ποτέ, ενώ το Empire State Building, με 102 ορόφους, θα άνοιγε πέντε χρόνια αργότερα.
• Edison, ο αντιρρησίας: Ένα άτομο που είχε βαρεθεί την αμερικανική μανία για ουρανοξύστες μέχρι το 1926 ήταν ο Thomas Edison. Σύμφωνα με τους Times, ο διάσημος εφευρέτης είπε σε μια συνέντευξη τον Νοέμβριο ότι η κατασκευή ουρανοξυστών πιθανότατα θα «απαγορευόταν στο μέλλον» σε πυκνοκατοικημένες περιοχές, επειδή ο καταστροφικός υπερπληθυσμός που προκαλείται από τόσο ψηλά κτήρια θα παρέλυε την κυκλοφορία.
Στους αιθέρες
• Η αυγή των αερομεταφορών: Μέχρι το 1926, τα πρώτα χρόνια της αεροπορίας είχαν πλέον παρέλθει και είχε ανατείλει μια νέα εποχή παγκόσμιων εμπορικών αερομεταφορών. «Οι πτήσεις δεν γνωρίζουν σύνορα», διακήρυττε άρθρο στο The New York Times Magazine και οι Ηνωμένες Πολιτείες, η Βρετανία, η Γαλλία, η Γερμανία, η Ρωσία, η Ινδία και η Αυστραλία ένιωθαν όλες λίγο πιο κοντά χάρη στις αεροπορικές εταιρείες.
Περίπου επτά χρόνια μετά την πρώτη καθημερινή ταχεία πτήση μεταξύ Λονδίνου και Παρισιού, που μετέφερε έναν πιλότο και δύο επιβάτες, οι αεροπορικές εταιρείες του 1926 μπορούσαν πλέον να μεταφέρουν έως και 20 επιβάτες στη συγκεκριμένη διαδρομή -και μάλιστα δεν χρειαζόταν καν να φωνάζουν ο ένας στον άλλον στην καμπίνα. Οι νέοι κινητήρες επέτρεπαν στους επιβάτες να συνομιλούν στον αέρα «μόνο με ελαφριά υψωμένη φωνή». Σύμφωνα με τους Times, η αεροπλοΐα εκσυγχρονιζόταν τόσο γρήγορα, ώστε στο κοντινό μέλλον οι υπερσύγχρονοι ταξιδιώτες θα μπορούσαν να κάνουν τον γύρο ολόκληρου του πλανήτη σε «όχι περισσότερο από 10 ημέρες».
• Ένα αεροπλάνο σε κάθε γκαράζ: Σύμφωνα με άρθρο που δημοσιεύτηκε στους Times τον Σεπτέμβριο του 1926, οι εξελίξεις στην ασφάλεια της αεροπορίας θα έκαναν μια μέρα τις πτήσεις εντελώς ακίνδυνες. Σε τέτοιο βαθμό μάλιστα ώστε, όπως δήλωνε ένας κατασκευαστής αεροσκαφών, «τα αεροπλάνα θα γίνουν τόσο ασφαλή και σε τόσο προσιτό κόστος, ώστε ο μέσος άνθρωπος που διαθέτει αυτοκίνητο να μπορεί να αγοράσει και ένα αεροπλάνο».
Οκτώβριος 1926: Η βασίλισσα Μαρία της Ρουμανίας και δύο από τα παιδιά της, ο πρίγκιπας Νικόλαος και η πριγκίπισσα Ιλεάνα, έφτασαν στη Νέα Υόρκη στις 18 Οκτωβρίου για να ξεκινήσουν περιοδεία στις Ηνωμένες Πολιτείες. Καθώς μεταφέρονταν με μια λέμβο προς τη μεγάλη τελετή υποδοχής, οι βασιλικοί επισκέπτες εντυπωσιάστηκαν από το σύμπλεγμα των ουρανοξυστών που υψώνονταν πάνω από το Μανχάταν. «Μοιάζει αιγυπτιακό», είπε η βασίλισσα για τον ορίζοντα της πόλης. «Θα μπορούσε να έχει χτιστεί από τους Φαραώ».