Πέρυσι, αναγκάστηκα να συνταξιοδοτηθώ. Το πρόβλημα δεν ήταν η ηλικία -ήμουν μόνο 43 ετών, με μια μακρά και πολλά υποσχόμενη καριέρα μπροστά μου.
Ούτε επρόκειτο για ανικανότητα -κάθε άλλο. Μόλις είχα οδηγήσει το κόμμα Move Forward της Ταϊλάνδης σε νίκη στις εκλογές του 2023. Κερδίσαμε πάνω από 14 εκατομμύρια ψήφους, από σχεδόν 40 εκατομμύρια, εν μέσω ενός ρεκόρ συμμετοχής 75,2% -ένα επίτευγμα που θα έπρεπε να με έχει οδηγήσει στη θέση του επόμενου πρωθυπουργού της χώρας.
Στις 7 Αυγούστου 2024, όμως, το Συνταγματικό Δικαστήριο της Ταϊλάνδης διέλυσε το κόμμα Move Forward. Οι δικαστές, διορισμένοι άμεσα ή έμμεσα από τη στρατιωτική χούντα της χώρας, μου απαγόρευσαν επίσης την ενασχόληση με την πολιτική για δέκα χρόνια. Έτσι απλά, από «εν αναμονή πρωθυπουργός» βρέθηκα έκπτωτος βουλευτής. Η δημοκρατική εντολή που είχα λάβει ανατράπηκε από θεσμούς σχεδιασμένους να καταπνίγουν τη δημοκρατία, σε μια κατάφωρη περιφρόνηση της βούλησης των ψηφοφόρων.
Ο Pita Limjaroenrat οδήγησε το κόμμα Move Forward στη νίκη στις γενικές εκλογές της Ταϊλάνδης το 2023. Το Συνταγματικό Δικαστήριο της χώρας τον εμπόδισε να αναλάβει καθήκοντα. Lauren DeCicca/The New York Times
Εκτοπισμένος και απογοητευμένος, επέστρεψα σε έναν τόπο που κάποτε αποκαλούσα σπίτι μου: στη Σχολή Kennedy του Harvard. Αυτή τη φορά, όμως, δεν έφτασα ως φιλόδοξος και γεμάτος προσδοκίες μεταπτυχιακός φοιτητής, αλλά ως έμπειρος και ταλαιπωρημένος ερευνητής. Η ειρωνεία ήταν έντονη: αφού αποκλείστηκα στη χώρα μου, βρέθηκα εκ νέου αποδεκτός στο εξωτερικό, μιλώντας για τα νέα τεχνάσματα που χρησιμοποιούν τα αυταρχικά καθεστώτα για να διατηρούν την εξουσία και συμβάλλοντας στην προετοιμασία της επόμενης γενιάς ηγετών για έναν κόσμο που αλλάζει ραγδαία.
Αυτή η παράκαμψη προς την ακαδημαϊκή ζωή μού προσέφερε μια πιο καθαρή εικόνα όσων εδώ και καιρό διαισθανόμουν: οι δημοκρατίες παντού -όχι μόνο στην Ταϊλάνδη- βρίσκονται υπό πίεση. Αντάλλαξα εμπειρίες και σκέψεις με μεταρρυθμιστές, υπεύθυνους χάραξης πολιτικής και ακαδημαϊκούς από κάθε γωνιά του κόσμου -από το Μπαγκλαντές, τη Βενεζουέλα, τη Μιανμάρ, το Χονγκ Κονγκ, την Τυνησία, τη Νότια Κορέα και τις Ηνωμένες Πολιτείες. Οι ιστορίες μας μπορεί να διαφέρουν, όμως τα διδάγματα παραμένουν τα ίδια: η δημοκρατία δεν είναι ποτέ αυτοσυντηρούμενη. Απαιτεί συνεχή εγρήγορση· τα προστατευτικά της στηρίγματα μπορούν να καταρρεύσουν πολύ ταχύτερα απ’ όσο αντιλαμβάνονται οι περισσότεροι πολίτες.
Τον περασμένο Νοέμβριο, βρέθηκα μαζί με φοιτητές της Σχολής Kennedy τη νύχτα των εκλογών, παρακολουθώντας την Ιστορία να εκτυλίσσεται. Το είχα ξαναζήσει αυτό, το 2008, όταν έβλεπα έναν νεαρό μαύρο γερουσιαστή, τον Barack Obama, να κερδίζει την προεδρία, πεπεισμένος ότι γινόμουν μάρτυρας της αυγής μιας νέας δημοκρατικής εποχής. Δεκαέξι χρόνια αργότερα, στεκόμουν στην ίδια αίθουσα, πλέον ως πρώην υποψήφιος πρωθυπουργός, φέροντας τα σημάδια μιας σκληρής εκλογικής μάχης, παρακολουθώντας την επανεκλογή του προέδρου Donald Trump. Ο χώρος ήταν ο ίδιος, αλλά το πολιτικό τοπίο και οι δικές μου συνθήκες ήταν αγνώριστες.
Υποστηρικτές του κόμματος Move Forward της Ταϊλάνδης συγκεντρώθηκαν στο Μνημείο Δημοκρατίας στην Μπανγκόκ, αφότου ο Pita Limjaroenrat εμποδίστηκε να γίνει πρωθυπουργός στις 19 Ιουλίου 2023. Reuters/Athit Perawongmetha
Αυτό που ξεκίνησε εκείνο το βράδυ δεν ήταν απλώς ένα νέο κεφάλαιο στην αμερικανική πολιτική, αλλά η εναρκτήρια πράξη μιας νέας παγκόσμιας τάξης, όπου οι συμμαχίες μετατοπίζονται, οι διεθνείς κανόνες μετασχηματίζονται και οι βεβαιότητες που διαμόρφωσαν τη διεθνή κοινότητα τον περασμένο αιώνα δεν μπορούν πλέον να θεωρούνται δεδομένες. Σε ολόκληρο τον κόσμο, γεωπολιτικές εστίες έντασης φουντώνουν. Ο πόλεμος Ρωσίας - Ουκρανίας συνεχίζεται αμείωτος· η σύγκρουση Ισραήλ - Χαμάς αναδιαμορφώνει τις συμμαχίες· οι εντάσεις ανάμεσα στην Ινδία και το Πακιστάν σιγοβράζουν. Καθεμία από αυτές τις εξελίξεις στέλνει τα απόνερά της έως την Ταϊλάνδη. Οι διαφορές Καμπότζης - Ταϊλάνδης έχουν φτάσει στο πιο ασταθές τους σημείο εδώ και πάνω από μία δεκαετία -μια υπενθύμιση ότι σε αυτό το μέρος του κόσμου, όπως και αλλού, η σταθερότητα μπορεί να διαλυθεί απότομα.
Το 2026, η Ένωση Χωρών της Νοτιοανατολικής Ασίας, γνωστή ως ASEAN, θα βρεθεί σε μια στιγμή υψηλής έντασης. Τα παλιά προβλήματα εξακολουθούν να υποβόσκουν, ενώ νέες προκλήσεις αναδύονται με ιλιγγιώδη ταχύτητα -όλα αυτά στο φόντο μιας κλιμακούμενης αντιπαλότητας ανάμεσα στις Ηνωμένες Πολιτείες και την Κίνα. Και οι δύο παγκόσμιες δυνάμεις διαθέτουν τα μέσα και τη βούληση να τραβήξουν τη Νοτιοανατολική Ασία στις ανταγωνιστικές τους τροχιές, αυξάνοντας τον κίνδυνο η ASEAN να μετατραπεί σε πεδίο σύγκρουσης μεγάλων δυνάμεων με εξωτερικές ατζέντες, αντί να αποτελεί κινητήρια δύναμη του ίδιου της του πεπρωμένου.
Σε αυτό το πολιτικό περιβάλλον, η παραδοσιακή αντίληψη της «ουδετερότητας» στη Νοτιοανατολική Ασία -μιας διπλωματικής στάσης αδιαφορίας ή άρνησης να πάρει θέση- ενδέχεται να μην επαρκεί πλέον. Κράτη που αντιμετωπίζουν την ουδετερότητα ως παθητική ασπίδα μπορεί να τη δουν να διαπερνάται ταχύτατα από τις μεγάλες δυνάμεις. Αντίθετα, όταν η ουδετερότητα επιδιώκεται ενεργά, αποκτούμε τη δυνατότητα να πλοηγούμαστε ανάμεσα σε πιέσεις από πολλαπλές κατευθύνσεις χωρίς να απεμπολούμε την αυτονομία μας.
Τα κράτη που εφαρμόζουν την ουδετερότητα ως συνειδητή στρατηγική τέχνη έχουν περισσότερες πιθανότητες να αποσπούν παραχωρήσεις χωρίς να εκχωρούν κυριαρχία, να εξισορροπούν ασύμμετρες σχέσεις χωρίς να χάνουν την αυτενέργειά τους και να αποφεύγουν ανεπιθύμητους συμβιβασμούς. Στη σημερινή εποχή της κλιμακούμενης αντιπαλότητας των μεγάλων δυνάμεων, πιστεύω ότι αυτή η δεξιότητα πρέπει να επεκταθεί πέρα από το εθνικό στο συλλογικό επίπεδο. Η ικανότητα της ASEAN να ενεργεί ως συνεκτικό μπλοκ θα καθορίσει αν η ουδετερότητά της θα μεταφραστεί σε πραγματική διαπραγματευτική ισχύ ή, αντιθέτως, αν θα αφήσει τα μέλη της κατακερματισμένα σε απομονωμένα και ευάλωτα κράτη.
Η εξωτερική πολιτική αποτελεί αντανάκλαση της εσωτερικής πολιτικής. Οι κάλπες και τα συντάγματα της Νοτιοανατολικής Ασίας είναι διαποτισμένα από ένα σύνθετο πλέγμα στρατιωτικών μηχανισμών και πολιτικών δυναστειών. Αν η δική μου πολιτική διαδρομή έχει αποκαλύψει κάτι, είναι ότι η περιοχή μας πολύ συχνά κυβερνάται από κληρονόμους της εξουσίας και όχι από πρωτοπόρους της μεταρρύθμισης. Αυτές οι δυναστείες μπορεί να διατηρούν τα οικογενειακά τους ονόματα, αλλά έχουν αφήσει την ASEAN εύθραυστη σε έναν κόσμο που απαιτεί ευελιξία. Η ελπίδα μου είναι ότι η επόμενη γενιά ηγετών είτε θα σταθεί στο ύψος των προκλήσεων που έρχονται είτε θα κάνει στην άκρη· η δημοκρατία δεν μπορεί να περιμένει.
Οραματίζομαι ένα μέλλον όπου η επόμενη γενιά ηγετών σε ολόκληρη την ASEAN θα αναδυθεί συλλογικά, ενωμένη όχι από το προνόμιο αλλά από τον σκοπό. Το έργο της θα είναι να αναζωογονήσει την υπόσχεση της περιοχής μας: να μετατρέψει την ποικιλομορφία σε δύναμη, την κρίση σε ανταγωνιστικότητα και τις φιλοδοξίες σε απτή πρόοδο. Αν μπορέσουμε να καλλιεργήσουμε αυτές τις φωνές και να τους ανοίξουμε δρόμους προς την ηγεσία, η ASEAN θα μπορέσει να ξεπεράσει το βάρος των δυναστειών και των διχασμών και να διεκδικήσει πραγματικά τη θέση της ως μιας ανθεκτικής, ενωμένης δύναμης στον κόσμο.
*Ο Pita Limjaroenrat είναι πρώην Ταϊλανδός πολιτικός, επισκέπτης ερευνητής στο Harvard Kennedy School
© 2025 The New York Times Company and Pita Limjaroenrat