Η πίεση στους φυσικούς πόρους και ιδιαίτερα στο νερό αναδεικνύεται σε μία από τις πιο κρίσιμες προκλήσεις της εποχής μας, με τη Μεσόγειο να βρίσκεται στο επίκεντρο των επιπτώσεων της κλιματικής αλλαγής. Την ίδια ώρα, η διαχείριση απορριμμάτων και η μετάβαση σε ένα πιο κυκλικό μοντέλο οικονομίας αποτελούν βασικές προϋποθέσεις για ένα βιώσιμο μέλλον. Ο Δημήτρης Κονταξής, Γενικός Διευθυντής Κυκλικής Οικονομίας του Ομίλου Motor Oil, εξηγεί πού βρίσκεται σήμερα η Ελλάδα σε αυτή τη διπλή πρόκληση και ποια είναι τα επόμενα βήματα.
Η διαχείριση των υδάτινων πόρων στον πλανήτη -και ειδικότερα στην Ευρώπη- αποτελεί μια από τις μεγαλύτερες προκλήσεις απέναντι στην αυξανόμενη λειψυδρία. Είναι αναστρέψιμη η κατάσταση και τι σας ανησυχεί περισσότερο, ιδιαίτερα για τη χώρα μας;
Η πίεση στους υδάτινους πόρους είναι πλέον πραγματικότητα σε πολλές περιοχές του πλανήτη, ιδιαίτερα στις μεσογειακές χώρες που επηρεάζονται έντονα από την κλιματική αλλαγή. Η αυξανόμενη ζήτηση για νερό, σε συνδυασμό με περιόδους παρατεταμένης ξηρασίας, καθιστά αναγκαία μια πιο ορθολογική διαχείριση των διαθέσιμων πόρων.
Η κατάσταση δεν είναι μη αναστρέψιμη, αλλά απαιτεί στρατηγική προσέγγιση και επενδύσεις. Στην Ελλάδα, το ζήτημα δεν αφορά μόνο τη διαθεσιμότητα νερού, αλλά και την αποτελεσματική διαχείρισή του. Σημαντικές ποσότητες χάνονται λόγω παλαιωμένων δικτύων ή ανεπαρκών υποδομών, ενώ η αξιοποίηση επεξεργασμένων υδάτων παραμένει περιορισμένη.
Η επιτάχυνση έργων υποδομής, η επαναχρησιμοποίηση νερού και η αξιοποίηση της τεχνολογίας μπορούν να συμβάλουν ουσιαστικά στη διασφάλιση επάρκειας υδάτινων πόρων τα επόμενα χρόνια.
Κρίσιμοι παράγοντες θεωρούνται η επαναχρησιμοποίηση του νερού, οι επενδύσεις σε δίκτυα, η ψηφιοποίηση και η χρήση τεχνολογίας για τον εντοπισμό διαρροών. Κάνουμε αρκετά; Τι κενά υπάρχουν σε επίπεδο υποδομών;
Η επαναχρησιμοποίηση του νερού και η αναβάθμιση των δικτύων αποτελούν βασικούς πυλώνες μιας σύγχρονης πολιτικής διαχείρισης υδάτινων πόρων. Σε πολλές ευρωπαϊκές χώρες, το επεξεργασμένο νερό αξιοποιείται ήδη σε σημαντικό βαθμό, ιδιαίτερα για γεωργικές ή βιομηχανικές χρήσεις.
Στην Ελλάδα, έχουν γίνει βήματα, ωστόσο υπάρχουν ακόμη σημαντικά περιθώρια βελτίωσης. Οι απώλειες νερού στα δίκτυα ύδρευσης παραμένουν υψηλές σε αρκετές περιοχές, γεγονός που αναδεικνύει την ανάγκη εκσυγχρονισμού των υποδομών. Παράλληλα, η ψηφιοποίηση των δικτύων και η χρήση τεχνολογιών εντοπισμού διαρροών μπορούν να μειώσουν σημαντικά τις απώλειες και να βελτιώσουν τη διαχείριση του πόρου. Η κατεύθυνση είναι σαφής: περισσότερες επενδύσεις σε υποδομές και αξιοποίηση της τεχνολογίας.
Στον τομέα των απορριμμάτων, πόσο αναγκαία είναι η λύση της ενεργειακής αξιοποίησης; Τι γίνεται με το κενό στην Αττική, όπου αναμένουμε τους διαγωνισμούς για τις νέες μονάδες;
Η ενεργειακή αξιοποίηση αποτελεί ένα σημαντικό συμπληρωματικό εργαλείο στο σύγχρονο μοντέλο διαχείρισης απορριμμάτων. Αφορά κυρίως το μέρος των απορριμμάτων που δεν μπορεί να ανακυκλωθεί ή να επαναχρησιμοποιηθεί και το οποίο σε πολλές περιπτώσεις οδηγείται σήμερα σε χώρους ταφής.
Στις περισσότερες ευρωπαϊκές χώρες, οι μονάδες ενεργειακής αξιοποίησης αποτελούν βασικό κρίκο της συνολικής αλυσίδας διαχείρισης αποβλήτων, συμβάλλοντας τόσο στη μείωση της ταφής όσο και στην παραγωγή ενέργειας. Το ζητούμενο όμως είναι να μην υποκαταστήσουν την ανακύκλωση, αλλά να λειτουργήσουν συμπληρωματικά, αξιοποιώντας ενεργειακά το υπόλειμμα της επεξεργασίας και ανακύκλωσης σε ένα ολοκληρωμένο σύστημα διαχείρισης. Η ενίσχυση της ανακύκλωσης και η επίτευξη των στόχων είναι βασική παράμετρος της Κ.Ο.
Στην Ελλάδα εξακολουθούμε να βασιζόμαστε σε πολύ μεγάλο βαθμό στην ταφή απορριμμάτων, κάτι που μας κρατά σημαντικά πίσω σε σχέση με την ευρωπαϊκή πραγματικότητα. Αυτό υπογραμμίζει την ανάγκη επιτάχυνσης των επενδύσεων σε σύγχρονες υποδομές.
Η περίπτωση της Αττικής είναι ίσως το πιο χαρακτηριστικό παράδειγμα. Πρόκειται για τη μεγαλύτερη περιφέρεια της χώρας, που συγκεντρώνει περίπου το 40% του πληθυσμού της Ελλάδας, αλλά εξακολουθεί να εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό από έναν βασικό χώρο ταφής. Τα έργα για νέες μονάδες διαχείρισης απορριμμάτων έχουν καθυστερήσει επί σειρά ετών και η προώθηση των σχετικών διαγωνισμών είναι κρίσιμη για να καλυφθεί αυτό το κενό.
Η ανάπτυξη σύγχρονων υποδομών στην Αττική δεν είναι απλώς ένα τεχνικό ζήτημα, είναι προϋπόθεση για να αποκτήσει η χώρα ένα βιώσιμο και σύγχρονο σύστημα διαχείρισης απορριμμάτων, ευθυγραμμισμένο με τις ευρωπαϊκές πρακτικές και τις απαιτήσεις της κυκλικής οικονομίας.
Η κυκλική οικονομία αποτελεί μεγάλη ανάγκη αλλά και επενδυτική ευκαιρία. Πότε θεωρείτε ότι η Ελλάδα θα ανοίξει τον βηματισμό της;
Η κυκλική οικονομία αποτελεί ένα μοντέλο που μπορεί να μειώσει την πίεση στους φυσικούς πόρους και ταυτόχρονα να δημιουργήσει νέες ευκαιρίες ανάπτυξης. Σε διεθνές επίπεδο, τα ανακυκλώσιμα υλικά εντάσσονται όλο και περισσότερο στις βιομηχανικές αλυσίδες αξίας ως δευτερογενείς πρώτες ύλες, αντικαθιστώντας πρωτογενείς ύλες. Η Ελλάδα έχει σημειώσει πρόοδο τα τελευταία χρόνια, ωστόσο παραμένει χαμηλότερα από τον ευρωπαϊκό μέσο όρο σε δείκτες κυκλικότητας. Η ανάπτυξη υποδομών, η ενίσχυση της διαλογής στην πηγή και η δημιουργία κινήτρων για τη χρήση δευτερογενών υλικών είναι κρίσιμα βήματα για να επιταχυνθεί η μετάβαση. Βέβαια, υφίστανται και θετικά παραδείγματα διαχείρισης αποβλήτων στην Ελλάδα, όπως η διαχείριση των αποβλήτων λιπαντικών, η οποία είναι εξαιρετικά επιτυχημένη και λογίζεται ως βέλτιστη πρακτική πανευρωπαϊκά.
Η συνεργασία δημόσιου και ιδιωτικού τομέα θα παίξει καθοριστικό ρόλο, ώστε η χώρα να αξιοποιήσει τις δυνατότητες της κυκλικής οικονομίας τα επόμενα χρόνια.
Ποια είναι τα επόμενα σχέδια του Ομίλου στον τομέα της διαχείρισης υδάτων και απορριμμάτων/λυμάτων;
Για τον Όμιλο Motor Oil, η κυκλική οικονομία αποτελεί έναν από τους τρεις βασικούς πυλώνες της στρατηγικής του. Στόχος είναι η ανάπτυξη ενός ολοκληρωμένου οικοσυστήματος δραστηριοτήτων που καλύπτει κρίσιμα ρεύματα αποβλήτων και πόρων, από τη διαχείριση υδάτων και λυμάτων μέχρι την επεξεργασία βιομηχανικών αποβλήτων, απορριμμάτων και την ανάκτηση υλικών.
Στον τομέα των υδάτων, δίνεται ιδιαίτερη έμφαση σε έργα επεξεργασίας και επαναχρησιμοποίησης λυμάτων, τα οποία μπορούν να συμβάλουν σημαντικά στην εξοικονόμηση υδατικών πόρων, ιδιαίτερα σε περιοχές με αυξημένες ανάγκες άρδευσης. Χαρακτηριστικό παράδειγμα αποτελεί το έργο της Thalis στη ΔΕΥΑ Ηρακλείου, με το οποίο επιτυγχάνεται η ασφαλής και πλήρης επαναχρησιμοποίηση των επεξεργασμένων λυμάτων για άρδευση των καλλιεργειών αγροτικών περιοχών του Δήμου Ηρακλείου και του περιαστικού πρασίνου της πόλης. Παράλληλα, στον τομέα της διαχείρισης απορριμμάτων, ο Όμιλος συνεχίζει να επενδύει σε σύγχρονες υποδομές και τεχνολογίες που επιτρέπουν την ανάκτηση υλικών και την αξιοποίηση των ενεργειακών δυνατοτήτων των αποβλήτων.